Στο Nashville του Tennessee φιλοξενείται τους τελευταίους μήνες μία ιδιαιτέρως επιτυχημένη και πολυσυζητημένη έκθεση για την Dolly Parton, υπό τον τίτλο «Journey of a Seeker». Την επισκέφθηκα πριν λίγο καιρό και, παρότι θεωρούσα ότι γνώριζα ήδη αρκετά για την Parton -είχα ακούσει πολλά από τα τραγούδια της, είχα παρακολουθήσει συνεντεύξεις της και είχα απολαύσει κατά καιρούς την πληθωρική παρουσία της σε τηλεοπτικά shows και αφιερώματα- η έκθεση αποδείχθηκε απροσδόκητα αποκαλυπτική. Όχι τόσο για τη σταρ που ήδη γνώριζα, όσο για τη σημασία και την επίδρασή της ως πολιτισμικό φαινόμενο.
Πέρα από τα εκθαμβωτικά κοστούμια, τα στρας, τα κρόσσια, τα καπέλα και τις μπότες, η έκθεση περιλάμβανε το χειρόγραφο του «Jolene», κάποιες από τις κιθάρες και τα μπάντζα της, αλλά και ένα μικρό κασετόφωνο Sony στο οποίο η Parton ηχογραφούσε πρόχειρα ιδέες για τραγούδια όπως το «I Will Always Love You». Αυτά τα ταπεινότερα τεκμήρια αποκάλυπταν ότι πίσω από την υπερβολική ή και κραυγαλέα περσόνα υπήρχε μία εξαιρετικά πειθαρχημένη δημιουργός με συνέπεια και προσωπική συγκρότηση.
Η Dolly Parton κατάφερε να συγκινήσει την Αμερική γιατί, μεταξύ άλλων, ενσάρκωσε το αμερικανικό όνειρο στην πιο αυθεντική εκδοχή του. Ήταν το φτωχό κορίτσι από τα Απαλάχια Όρη που έγινε παγκόσμια σταρ χωρίς να αποκηρύξει όμως την καταγωγή της, να εγκαταλείψει την προφορά της, τη θρησκευτικότητα, την οικογένεια ή την τοπική κουλτούρα από την οποία προήλθε. Φαινομενικά έμοιαζε να φέρει κάμποσα από τα στερεότυπα της επαρχιώτισσας Αμερικανίδας του Νότου: ξανθές περούκες, τεράστιο στήθος, στενά ρούχα, στρας, ψηλά τακούνια, μακριά νύχια. Εντούτοις το έκανε με μία υπερβολή τόσο συνειδητή που κατάφερνε να αναιρέσει το στερεότυπο. Δεν ήταν το αντικείμενο της εικόνας της, αλλά η σκηνοθέτριά της. Αξιοποιώντας την camp αισθητική της, τη μετέτρεψε σε εργαλείο αυτοπροσδιορισμού: έγινε ταυτόχρονα θέαμα και σχόλιο πάνω στο ίδιο το θέαμα. Χωρίς να διεκδικεί ποτέ τον ρόλο της διανοούμενης, μιλούσε για την εργασία, τη δημιουργικότητα, την αξιοπρέπεια, την καλοσύνη και τη γενναιοδωρία, εκφράζοντας μία σοφία λαϊκή, πρακτική και αυτοσαρκαστική.
Αυτό εξηγεί και μια από τις μεγάλες αντιφάσεις της: μπορεί να ήταν ταυτόχρονα βαθιά παραδοσιακή και ανατρεπτικά προοδευτική. Μιλούσε για τον Θεό, την οικογένεια, την πατρίδα και την παράδοση, αλλά υπερασπιζόταν την ανεκτικότητα, τασόταν υπέρ της επιστήμης και των εμβολίων, διέθετε ένα τεράστιο LGBTQ+ κοινό και απέφευγε συστηματικά να στρατευθεί αποκλειστικά σε ένα πολιτικό στρατόπεδο, ούσα όμως η ίδια εξόχως πολιτική στις τοποθετήσεις της. Η ευρύτατη αποδοχή της δεν προέκυψε επειδή όλοι συμφωνούσαν μαζί της ιδεολογικά, αλλά γιατί είχε καταφέρει να τοποθετήσει τον εαυτό της πάνω από την πολιτική σύγκρουση. Σε μια βαθιά διχασμένη Αμερική, αυτό αποτελεί σπάνιο επίτευγμα.
Και ίσως εδώ να βρίσκεται μία ενδιαφέρουσα αντίστιξη με τα καθ’ ημάς. Στην Ελλάδα έχουμε (τελευταία ολοένα και εντονότερα) την τάση να αντιμετωπίζουμε ακόμη και τον θάνατο κάποιου ως ευκαιρία μιας ιδεολογικής δίκης: ο εκλιπών είτε αποθεώνεται είτε καταδικάζεται, ανάλογα με το στρατόπεδο στο οποίο τον κατατάσσουμε, και η αποτίμηση του έργου του υποκαθίσταται από μία μεταθανάτια ετυμηγορία για τις πολιτικές ή ιδεολογικές του πεποιθήσεις με βάση τα προσωπικά μας παραταξιακά κριτήρια. Στην περίπτωση της Parton, αντίθετα, η δημόσια αντίδραση στον θάνατό της υπήρξε αξιοσημείωτα ευρεία και υπερέβη τις συνήθεις πολιτικές και ιδεολογικές διαχωριστικές γραμμές.
Τελικά, πέραν από τα τραγούδια της, η Dolly Parton νομίζω κατάφερε κάτι εξαιρετικά πρωτότυπο: να δείξει ότι μπορείς να είσαι ταυτόχρονα τοπικός και παγκόσμιος, συντηρητικός και ανατρεπτικός, εμπορικός και φιλάνθρωπος, υπερβολικός και αυθεντικός, λαϊκός αλλά όχι ευτελής. Πέτυχε να ακυρώσει αντιθετικές ταμπέλες, κάνοντας τες να συνυπάρχουν στο ίδιο πρόσωπο και καλωσορίζοντας τες υπερήφανα ως κομμάτια μίας ενιαίας προσωπικής αφήγησης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου