Τα Χριστούγεννα του 2023

Λίγο πριν κλείσει το κεφάλαιο του 2023, βρέθηκα να κάμω πάλι τη συνήθη αποτίμηση. Να προσπαθώ να ζυγίσω τα πράγματα για να καταλήξω σε μερικά συμπεράσματα. Δεν είναι εύκολη άσκηση, αλλά την επιχειρώ εδώ και χρόνια, όπως ίσως θα θυμάσαι (κι αν δεν θυμάσαι, βουαλά το 2011, το 2012, το 2013, το 2014, το 2015, το 2016, το 2017, το 2018, το 2019, το 2020, το 2021 και το 2022). Πάντα, μέσα από κάπως στοχαστικούς περιπάτους στην χριστουγεννιάτικη Αθήνα.

Κοιτώντας ξανά τις φωτογραφίες από τις προηγούμενες χρονιές, θαρρεί κανείς πως ελάχιστα έχουν αλλάξει: τα ίδια κτήρια, ο ίδιος στολισμός στις λεωφόρους, ο ίδιος φιόγκος στα Public του Συντάγματος. 

Αλλά η αίσθηση ότι τίποτα δεν αλλάζει είναι ψευδής. Όπως έλεγε εύστοχα ο Ηράκλειτος "δεν μπορείς να μπεις δυο φορές στο ίδιο ποτάμι". Μήτε το νερό θα είναι ίδιο, μήτε εσύ (αν και εν προκειμένω, αυτό αποτελεί μάλλον φθηνή δικαιολογία για την βαρετή επαναχρησιμοποίηση του ίδιου φιόγκου από τα Public εδώ και τόσα χρόνια).

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να μετρήσει κανείς αυτή την αλλαγή: μπορεί να την υπολογίσει απλώς ημερολογιακά και να διαπιστώσει ότι μεγάλωσε, μπορεί να την αποτιμήσει με τα χρήματα στο πορτοφόλι του και να διαπιστώσει ότι φτώχυνε, μπορεί να την μετρήσει με την κεκτημένη συλλογική και ατομική του εμπειρία και να διαπιστώσει ότι ίσως ωρίμασε. Εντάξει, μπορεί να τη ζυγίσει και σε μελομακάρονα και να διαπιστώσει ότι πάχυνε.

Νομίζω ότι το 2023 ήταν ένα έτος επιτάχυνσης λογής λογής μετασχηματισμών. Πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών. Εντέλει ίσως και προσωπικών, ως αποτέλεσμα και των ανωτέρω. Το μακρύ κεφάλαιο της οικονομικής κρίσης φαίνεται ότι έκλεισε (όχι όμως απαραίτητα και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με αυτή, ούτε οι δραματικές της επιπτώσεις στο βιοτικό επίπεδο και στο κοινωνικό της αποτύπωμα), η παγωμάρα της πανδημίας ξεπεράστηκε (αν κι εγώ καλού-κακού μία πέμπτη δόση, την έκαμα προ μηνός), οι πολώσεις του πρόσφατου παρελθόντος φαίνεται ότι καθίστανται ανεπίκαιρες (τουλάχιστον μέχρι να διαμορφωθούν οι επόμενες) και η χώρα τσαλαβουτάει στο επόμενο κεφάλαιό της. 

Δεν ξέρω τι λέει η Άση Μπήλιου, αλλά εγώ προβλέπω ότι οι μετασχηματισμοί θα συνεχίσουν να κλιμακώνονται και θα γίνονται εντονότερα ορατοί τα επόμενα χρόνια -προς ανέλπιστες κατευθύνσεις. Οι λογής λογής πασιονάριες που πρωταγωνίστησαν στα προηγούμενα seasons, θα βγουν εκτός σεναρίου, παρά τις απέλπιδες προσπάθειες να παρατείνουν τους ρόλους τους. Και όσο αδυνατούν να κατανοήσουν ότι τα δεδομένα άλλαξαν, τόσο πιο πολύ θα απορούν με τη σμίκρυνση της απήχησής τους. Ακόμα κι αν δεν σου πολυφαίνεται, είμαστε ήδη στο παρακάτω.

Τα περί τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης, τα όσα συμβαίνουν με την τεχνητή νοημοσύνη, τα ενεργειακά και γεωστρατηγικά παιχνίδια που ανακατεύουν διεθνώς την τράπουλα, θα μας αφορούν ολοένα και περισσότερο και θα μας αναγκάζουν να βγούμε από τον αυτοναφορικό μας μικρόκοσμο. Όπου η Καινούργιου μαλώνει με τη Σκορδά που μαλώνει με τη Ζαρίφη που μαλώνει με τον Ουγγαρέζο. Όπου ο Άδωνις μαλώνει με τον Πολάκη που μαλώνει με την Αχτσιόγλου που μαλώνει με τον Ανδρουλάκη που μαλώνει με τον Κουτσιούμπα. Αν μεγαλώσει κανείς την εικόνα, τον πιάνουν τα γέλια. Ή η απελπισία. Το ασήμαντο μετατρέπεται σε σημαντικό μέσα από την παραμορφωτική του προβολή στα μέσα ενημέρωσης, στα social media και στις συνειδήσεις των αμετανόητα προθύμων.

Μην γελιέσαι, δεν είναι καθόλου εύκολα τα όσα μας ξημερώνει το αύριο. Και εκείνο που με τρομάζει κυρίως δεν είναι το μέγεθος της αλλαγής και της πρόκλησης, αλλά το πόσο ανέτοιμοι είμαστε να την αντιμετωπίσουμε. Ψυχικά, συναισθηματικά και διανοητικά. Πόσο ελάχιστα μάθαμε να λειτουργούμε συλλογικά, να οργανωνόμαστε συστηματικά και να προσαρμοζόμαστε αποτελεσματικά. 

Με ανησυχεί η βία ως καθημερινό βίωμα και σε όλες τις διαστάσεις της, με ανησυχεί η κατρακύλα στις επιδόσεις των μαθητών, με ανησυχεί η επιμονή αρκετών σε αφηγήματα που έχουν πατόκορφα χρεοκοπήσει εδώ και χρόνια (και ούτε απασχολούν κανέναν στον υπόλοιπο κόσμο), με ανησυχεί η άγνοια και η αντιεπιστημονικότητα, με ανησυχεί η βαθιά κρίση αξιών, στάσεων και συμπεριφορών -στη σχέση μας με τον συνάδελφο, με τον γείτονα, με τον συνεπιβάτη, με τον απέναντι οδηγό, με τον συγγενή μας, με τον φίλο μας, με τον ίδιο τον εαυτό μας. Γερνάμε κιόλας, θα έχει κι αυτό τη σημασία του.

Αλλά κι αν με ακούς τόσο ανήσυχο, να ξέρεις πως είμαι καταδικασμένος στην αισιοδοξία μου. Όχι αγνοώντας ή υποβαθμίζοντας την οξύτητα των προβλημάτων -τα βλέπω όσο πιο ξεκάθαρα μπορώ-, αλλά επιμένοντας να προσδοκώ. Σε εσένα. Στη δυνατότητά σου και στην προοπτική σου. Στην υπέρβαση που καλούμαστε να κάμουμε εσύ κι εγώ εις πείσμα των όσων μας σπρώχνουν προς τα κάτω. Στην ανάγκη να κολυμπήσουμε ακόμα κι όταν οι θάλασσες είναι πολύ τρικυμιώδεις, ο Καλλιάνος προειδοποιεί για απαγορευτικό στα λιμάνια και το 112 κουδουνίζει στο αυτί μας. 

Περπατάω σε μια Αθήνα που μοιάζει απελπιστικά ίδια και αλλόκοτα διαφορετική. Ανάμεσα σε ανθρώπους πολλών, αναδυόμενων ταυτοτήτων. Ποικίλων επιδιώξεων και αφηγήσεων. Όσο περισσότερο κυκλοφορεί κανείς τόσο αντιλαμβάνεται αυτούς τους μετασχηματισμούς.

Μία νέα χρονιά ξημερώνει. Και επειδή τείνουμε να αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο σε περιόδους και τη ζωή μας σε κεφάλαια, ας ελπίσουμε ότι η εξέλιξη της ιστορίας θα αποδειχθεί ωφέλιμη. Και εμείς αντάξιοί της. 

Σου εύχομαι λοιπόν χρόνια πολλά. Με επίγνωση και ευθυκρισία. Με μέτρο και με ευθύνη. Με προοπτική και με συναίσθηση. Ας χρωματίσουμε τις ζωές μας με πιο δημιουργικές παλέτες, ας επενδύσουμε τις σχέσεις μας με τους άλλους με μεγαλύτερη γενναιοδωρία. Ας μην παρασυρόμαστε στους εγωισμούς και τις προσωπικές μας εμπάθειες. Ας μην τυφλωνόμαστε από τις βεβαιότητές μας.

Δεν πειράζει αν κάποιες φορές δεν έχουμε δίκιο. Δεν πειράζει αν χρειαστεί και να αλλάζουμε απόψεις ή να αναθεωρούμε πράγματα -ένδειξη ωριμότητας είναι, ο κόσμος προχωράει.

Τις θερμές μου ευχές, σου στέλνω! Να καλοπεράσουμε, να ξεκουραστούμε, να σταθούμε γιανα επανεκτιμήσουμε. Και να κοιτάξουμε με θάρρος μπροστά. Και ακόμα παραπέρα. Στα έξω μας και στα μέσα μας. Η πιο κρίσιμη πρόκληση αλλαγής είναι προσωπική μας υπόθεση. Ας γίνουμε καλύτεροι. Χρόνια σου πολλά κι ευτυχισμένα!

Jovi Christmas, everyone!

And have a Bon New Year!

Χίλιες Μύριες Πόζες #45

Κιλκίς

#ΧίλιεςΜύριεςΠόζες

Χριστουγεννιάτικη παρέλαση

Ξωτικά επιδίδονται σε ζογκλερικά κόλπα, καλικάντζαροι μοιράζουν καραμέλες και ζαχαρωτά, μπάντες παιανίζουν εορταστικά εμβατήρια και ο Άγιος Βασίλης χαιρετάει τον κόσμο από την άμαξά του. Μετά τα κάμποσα ευτράπελα και ιλαροτραγικά που παρήλασαν κατά τη διάρκεια και ετούτης της χρονιάς, εκτιμάς ιδιαιτέρως την εορταστική διάθεση και την πολύτιμη αισιοδοξία της. Εν προκειμένω, στη Λιουμπλιάνα της Σλοβενίας.

Οι καλύτερες χριστουγεννιάτικες διαφημίσεις του 2022

Τηρώντας μια προσωπική παράδοση πολλών ετών, επέλεξα κάποιες από τις διαφημίσεις της φετινής εορταστικής εσοδείας που μου άρεσαν περισσότερο. Οι αφηγήσεις έχουν και πάλι στο επίκεντρο την οικογένεια, αλλά και την ανάγκη για συνάντηση και επαφή σε έναν κόσμο που εξακολουθεί να συγκλίνει και να αποκλίνει ταυτόχρονα.

Η διαφήμιση του National Lottery βάζει άνετα κάτω τις περισσότερες Χριστουγεννιάτικες ρομαντικές κομεντί: δύο νέοι γνωρίζονται στο τρένο, ερωτεύονται, αλλά χάνουν τον τρόπο να επικοινωνήσουν όταν η πρώτη γνωριμία τους διακόπτεται βεβιασμένα. Το χάπι εντ της ιστορίας υπενθυμίζει πως δεν χρειάζεται να πιάσεις το λαχείο για να νιώσεις τυχερός (όχι ότι δεν θα βοηθούσε λιγάκι)! 

Ένα ξωτικό πιάνει δουλειά στο σουπερμάρκετ και τα κάνει όλα ρόιδο! Η διαφήμιση διδάσκει πως (α) η δημιουργικότητα και η φαντασία πρέπει να εκτιμώνται, να ενθαρρύνονται και να καλλιεργούνται στο χώρο εργασίας, (β) τα ελφς δεν προσαρμόζονται εύκολα σε άλλες οργανωσιακές κουλτούρες και (γ) χρειάζεται προσοχή όταν κάμουμε νέες προσλήψεις διότι μπορεί να σου γίνει η επιχείρηση, παιδότοπος! 

Μία πιτσιρίκα αποκτά συναισθηματική εξάρτηση από τη γυάλινη χιονισμένη σφαίρα της, την οποία περιφέρει στο κρεβάτι, στο σαλόνι, στον οδοντίατρο. Ο πατέρας της για να την ευχαριστήσει και έχοντας προφανώς πολύ χρόνο και χρήμα να αφιερώσει, μετατρέπει το θερμοκήπιο σε μεγάλου μεγέθους χιονισμένη σφαίρα. Η Amazon αναθέτει στον ευφάνταστο και ταλαντούχο Taika Waititi τη σκηνοθεσία και το αποτέλεσμα δικαιώνει την απόφαση. Εκείνο που παραλείπει να μας πει η διαφήμιση είναι ποιος σκούπισε στο τέλος.

Αισθητικά άρτια, η διαφήμιση της Louis Vuitton φέτος, έχει ως πρωταγωνιστές την ‘μασκότ’ του οίκου, Vivienne και τον Teddy. Η μοναξιά και η θλίψη θεραπεύονται με τρυφερές συναντήσεις και μοδάτες επιλογές για γερά βαλάντια. Χωρίς καμία σπουδαία πρωτοτυπία, η διαφήμιση παραμένει συνεπής στην επωνυμία και βγάζει αξιοπρεπώς την υποχρέωση για χριστουγεννιάτικη καμπάνια. Το μόνο σίγουρο είναι πως το ‘Happy Together’ των Turtles καταφέρνει να κάνει πάντα το θαύμα του.

Απόλυτα ευθυγραμμισμένη στην προσπάθειά της να παρουσιάσει πιο σύγχρονες εκδοχές της οικογένειας, η Disney αφηγείται την εμπειρία ενός κοριτσιού που δυσκολεύεται να καλοδεχτεί την έλευση του νέου μωρού. Η διαφορετικότητα και η περιληπτικότητα αποτελούν πλέον βασικά συστατικά της συνταγής, γεγονός απολύτως θετικό στην καλλιέργεια της αποδοχής στο παιδικό κοινό και της εμπέδωσης νέων προτύπων, αλλά και κάπως σχηματικό όταν λαμβάνει τη μορφή ενός συνεχούς διδακτισμού. 

Ίσως μια από τις καλύτερες χριστουγεννιάτικες διαφημίσεις της Coca Cola. Χωρίς Άγιο Βασίλη, χωρίς παιδάκια και παιχνίδια, χωρίς ταράνδους και δέντρα. Με ένα παρηγορητικό μήνυμα για όσους έχουν υποστεί απώλειες αγαπημένων προσώπων και νιώθουν ίσως πιο έντονη την απουσία τις ημέρες των εορτών. Η γλυκιά θύμηση είναι βάλσαμο και διδαχή, η απουσία γίνεται παρουσία με πιο εσωτερικούς τρόπους και η ζωή βρίσκει τρόπους να σε πηγαίνει παρακάτω. Με τα τραύματα του παρελθόντος αλλά και την προοπτική του μέλλοντος. Που επιβάλει την ανάγκη να συνεχίσεις, ως οφείλεις στον εαυτό σου και σε αυτούς που νοιάζεσαι και αγαπάς. Ίσως εντέλει αυτό να είναι και το πιο σημαντικό μήνυμα των εορτών: η εύρεση νοήματος μέσα από ματαιότητες, ο εξευγενισμός μας μέσα από την προσφορά μας στους άλλους, η παραδοχή και η εκτίμηση της θνητότητάς μας.

Άγια να'ναι η νύχτα

Όπως σωστά φαντάζεσαι, δεν πιστεύω στα θαύματα. Αλλά εκτιμώ τη μαγεία. Των ευτυχών συγκυριών, των θαυμάσιων ανθρώπων, των γενναίων ιδεών. Εκτιμώ τη μαγεία που ενώνει τους ανθρώπους εις πείσμα των όσων τους χωρίζουν. Εκτιμώ τη μαγεία της έγνοιας για τον άλλον, του ειλικρινούς ενδιαφέροντος, της έντιμης προσπάθειας, της συγχωρητικής υπέρβασης. Αυτή τη μαγεία θα ήθελα να απολαύσω τις ημέρες των εορτών. Αυτή τη μαγεία θα ήθελα να απολαμβάνω κάθε μέρα.

Ας καθίσουμε λοιπόν δίπλα στο δέντρο. Για να ακούσουμε -μέρες που'ναι- σίζοναλ, γλυκερά τραγούδια. Να ανταλλάξουμε τις ευχές μας. Να θυμηθούμε πόσο ευγνώμονες είμαστε για εκείνους που αγαπάμε. Υπάρχει άλλωστε μεγαλύτερο δώρο από την αγάπη; Από την προσφορά της; Από την υπέρβαση που προϋποθέτει; Δεν υπάρχει, θαρρώ. Και δεν περιμένεις δα κάποια θρησκεία για να στο διδάξει. Το ξεύρεις από την πρώτη στιγμή που αντιλαμβάνεσαι αυτόν τον κόσμο μέχρι την τελευταία σου πνοή. Το ξεύρεις, ακόμα κι όταν το αρνείσαι.

Πως η νύχτα είναι Άγια, όταν της δίνεις εσύ το δικό σου νόημα και τη δική σου ουσία.

Πως η μεγαλύτερη και ευγενέστερη επιθυμία είναι ο άλλος -η επαφή και η συνάντηση μαζί του.

Πως το μεγαλύτερο δώρο που οφείλεις στον εαυτό σου είναι να τον καλοπροσέχεις και να του εξασφαλίζεις τις ελάχιστες εκείνες απολαύσεις που αρκούν για να κάμουν τούτη τη ζωή σπουδαία εμπειρία.

Πως όσο κι αν προσδοκάς στα μεγάλα και στα φιλόδοξα, εντέλει τα μικρά και τα ταπεινά είναι που σε αποζημιώνουν.

Και πως θέλει ευαισθησία και τρυφερότητα. Θέλει συναίσθημα και υπέρβαση. Των εγωισμών και των αυτοαναφορικών μας εμμονών. Θέλει αντίσταση στην τρικυμιώδη αμετροέπεια. Στη συνεχή ανθρωποφαγία. 

Ας κλείσουμε τα μάτια και ας σκεφθούμε τον κόσμο μας όπως θα θέλαμε να είναι. Ας ανοίξουμε τα μάτια και ας τον φτιάξουμε. Ξεκινώντας από τον εαυτό μας, όχι από τους άλλους. Μία ζωή δικαιούται ο καθείς μας. Ας ποντάρουμε περισσότερη σημασία στο λαχνό που μας έτυχε.

Τις πιο θερμές μου ευχές για καλές γιορτές!

Τα Χριστούγεννα του 2022

Προσφέρεται για ανασκοπήσεις και αναστοχασμούς ο Δεκέμβρης. Αποτελεί μία συμβατική λήξη: την ολοκλήρωση μιας χρονιάς με τις επιβεβαιώσεις και τις διαψεύσεις της. 

Παρότι είναι δύσκολος μήνας και παραφορτωμένος (με δουλειές, με υποχρεώσεις, με προσδοκίες), απολαμβάνω όσο μπορώ την εορταστική του διάθεση: τα στολισμένα δέντρα, τα αστραφτερά λαμπιόνια, την (κάπως πιο) απενοχοποιημένη κατανάλωση, τις τζαζ και σουίνγκ χριστουγεννιάτικες μελωδίες στα ραδιόφωνα, τα υπερλιπαρά οικογενειακά τραπέζια, τις άμυαλες ταινίες με τα χάπι έντς.

Και τελοσπάντων, αν τίποτε από τα παραπάνω δεν σε αφορά και δεν σε πολυσυγκινεί, υπάρχει πάντα το μελομακάρονο. Που πέραν της κλασικής του μορφής, κυκλοφορεί τη σήμερον σε διάφορα χρώματα και γεύσεις: σοκολατί, ροδακινί, βυσσινί, θαλασσί, στο χρώμα του πάγου, με ρίγες, με ανταύγειες, με καπέλο -για να μπορείς να το ταιριάξεις με κάθε λαιμαργία σου. Αλλάξανε οι καιροί, άρχισα να το επιζητώ και με στέβια.

Η πόλη φόρεσε εδώ και βδομάδες τα γιορτινά της, εις πείσμα του καιρού που μέχρι πριν λίγες ημέρες μύριζε ακόμα αποκαλόκαιρο και οριακά δηλαδής αποφύγαμε να εορτάσουμε τα Χριστούγεννα ανάποδα, ωσάν τους Αυστραλούς: με τα μαγιό και τα καγκουρό. 

Βέβαια και που ψύχρανε κάπως, την αναποδιά δεν τη γλιτώνεις. Λίγο το ρεύμα που σε τσουρουφλάει (και χωρίς να χώσεις τα δάχτυλά σου στην πρίζα), λίγο το πετρέλαιο που καίει την τσέπη σου αντί για τον καυστήρα σου, μια φορά τον πιγκουίνο τον έχεις εύκολα σπίτι σου εφέτος τον χειμώνα. Και τον χιονάνθρωπο επίσης. Κάποτες ήταν της μοδός κείνο το ξενοδοχείο από πάγο στο Ροβανιέμι που πήγαινες με τη γούνα, τώρα χαίρεσαι την ίδια εμπειρία στα Πατήσια, στην Καλλιθέα και στου Ζωγράφου. 

Ίσως γι'αυτό έχει τόσο κόσμο στους δρόμους. Κρυώνουν οι άνθρωποι και βγαίνουν για να κάμουν καύσεις. Σου λέει, φοράω που φοράω το κασκόλ, το σκούφο και τα γάντια, δεν βγαίνω κι έξω να κόψω καμία βόλτα;

Ναι, εξακολουθούν να είναι δύσκολες εποχές για αρκετούς. Αλλά και πότε δεν ήταν; Την κάμω χρόνια αυτή την ανασκόπηση (για του λόγου το αληθές, μπορείς να ανατρέξεις στο 2011, στο 2012, στο 2013, στο 2014, στο 2015, στο 2016, στο 2017, στο 2018, στο 2019, στο 2020, στο 2021, αλλά με προσοχή διότι τα πολλά φλας μπακ μπορεί να σε ανακατέψουν) και με δυσκολία ανακαλώ αισιοδοξίες. Ίσως γιατί ξέρω πια το παρακάτω, το είδα, το έζησα και δεν πολύ-φτούρησε.

Από ένα σημείο και μετά παύεις να μετράς τις χρονιές με τις ημερομηνίες τους, αλλά με τα σημάδια που αφήνουνε πάνω σου. Με τις κρίσεις που άντεξες, με τα προβλήματα που σε όρισαν. 

Κι αν νομίζεις πως σου τα λέω όλα αυτά για να σου μαυρίσω την καρδιά, τουναντίον: σου τα λέω γιατί τα τραύματα είναι που καθιστούν ανάγκη και δικαίωμα τους εορτασμούς. Γιατί εκείνοι που εορτάζουν είναι εντέλει οι επιζήσαντες. 

Ακόμα κι αν δεν μπορώ λοιπόν να ανακαλέσω πια πολλές αισιοδοξίες, αυτές που μου έχουν απομείνει είναι συνειδητές επιλογές μου. Δεν κινδυνεύουν από τις τοξικότητες, δεν υποτάσσονται σε ταξινομήσεις, δεν έχουν ανάγκη από αποδοχές και επιβεβαιώσεις. Κι ας μην συνομιλούν με τις πραγματικότητες πολλών, συνομιλούν με τη δική μου πραγματικότητα. Και συνεχίζουν να τη νοηματοδοτούν.

Περπατώ στο κέντρο της πόλης, λίγες ημέρες πριν το τέλος κι ετούτης της χρονιάς. 

Αναμετριέμαι με το δέντρο στην πλατεία Ομόνοιας, προσέχοντας μην εισχωρήσω κατά λάθος στο καδράρισμα των κάμποσων που φωτογραφίζονται τριγύρω μου -διερχόμενοι που κοντοστέκονται για μία πόζα, αρκετοί μετανάστες και δυοτρεις ξέμπαρκοι τουρίστες από τα παρακείμενα ξενοδοχεία.

Έχει στηθεί και μια προκάτ Χριστουγεννιάτικη αγορά με διάφορες λιχουδιές: λουκουμάδες και κρέπες. Και από Δευτέρας δίαιτα. 

Στην υποτιμημένη πλατεία Κοτζιά, τα πράγματα είναι σαφώς πιο ήσυχα. Το Δημαρχείο έχει φωταγωγήσει τα παράθυρά του, τα δέντρα έχουν λουστεί με τα γνωστά ακατάσχετα λαμπάκια και οι φανοστάτες ντύθηκαν με τις φωτεινές γιρλάντες τους.

Αλλά σαν σκοτεινιάσει, λίγος κόσμος ξεπέφτει κατά δω. Η Αθήνα ζει τις εντάσεις της μερικά τετράγωνα πιο πέρα. Προς την Ερμού, το Μοναστηράκι και του Ψυρρή.

Προς τα μαγαζιά και τα εστιατόρια της Μητροπόλεως. Και τα ξενοδοχεία που συνεχίζουν να αυξάνουν με ρυθμούς που αδυνατώ να παρακολουθήσω. 

Μία νέα πολύχρωμη και θορυβώδης πόλη έχει αντικαταστήσει την πόλη που γνώριζα. Παρότι παρακολουθώ την αλλαγή από κοντά, παρότι τη ζω εδώ και χρόνια σε όλες τις φάσεις μεταμόρφωσής της, έχω αρχίσει να μην την καταλαβαίνω. Νιώθω ότι δεν με περιλαμβάνει πια, αλλά δεν πειράζει. Έτσι είναι οι αλλαγές. Κάποιες σε αφορούν και τις χαίρεσαι, κάποιες τις προκαλείς και σε ορίζουν, κάποιες συμβαίνουν παράλληλα με εσένα ή σε αφήνουν ξωπίσω τους. Όσο μεγαλώνει κανείς, γίνεται πιο επιλεκτικός με τις αλλαγές που μπορεί να αντέξει.

Οι σαστισμένες Ουασινγκτόνιες, τα έντονα χρώματα του Άττικα και τα ασημοχρυσαφιά αστέρια που κρέμονται πάνω από το οδόστρωμα έχουν μετατρέψει την πολύπαθη Πανεπιστημίου σε υπερπαραγωγή. Που περιμένεις να βγουν τα μπαλέτα, να περάσουν τα άρματα με τις γυμνόστηθες Βραζιλιάνες, να προσγειωθεί το ούφο.

Η πάντοτε κομψή στοά Σπυρομήλιου συμμετέχει με τον τρόπο της στη φαντασμαγορία. 

Τα γιομάτα τραπέζια αποδεικνύουν πως υπάρχουν πολλές ταχύτητες, πολλές παράλληλες πραγματικότητες. Κι ας επιμένουν κάποιοι να γενικεύουν αυτή που τους εξυπηρετεί ή έστω αυτή που ζουν. Όχι, δεν κατοικούνται όλα τα σπίτια από πιγκουίνους και χιονανθρώπους.

Ως συστηματικός περιπατητής του κέντρου της πόλης, μπορώ να βεβαιώσω εμπειρικά πως η φτώχεια ήταν ευδιάκριτη τα προηγούμενα χρόνια. Την έβλεπες, την μύριζες και την αισθανόσουν περπατώντας στην Αθήνα της οικονομικής κρίσης.

Τώρα είναι εξίσου ευδιάκριτος ένας νέος πλουτισμός. Άνθρωποι με ακριβά ντυσίματα, γιομάτα τραπέζια σε τσουχτερά εστιατόρια και καφέ, τεράστιες ουρές έξω από καταστήματα με είδη πολυτελείας. Ο τουρισμός, η άνοδος των καταθέσεων την εποχή του εγκλεισμού, τα κοινοτικά κονδύλια, η επιστροφή για τις γιορτές των εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων που εργάζονται στο εξωτερικό, η σημαντική αύξηση μεγεθών σε διάφορους κλάδους της οικονομίας, έχει δημιουργήσει νέες κοινωνικές δυναμικές και ανατροπές. 

Που θα μεταλλαχθούν, θα ανθίσουν, θα συντριβούν. Το παλιό και το καινούργιο θα χορεύουν για πάντα σε ένα παθιασμένο τανγκό. Με νευρικές χορογραφίες που θα εκπλήσσουν εκείνους που νομίζουν ότι ξέρουν και μπορούν να προβλέψουν τα βήματα. 

Η μουσική δεν σταματάει ποτέ, ο ρυθμός είναι που αλλάζει. Και όποιος αντέξει περισσότερο στην πίστα. 

Ναι, είναι οι καιροί περίεργοι. Και πονηροί. Μπορεί να βλέπεις το ποτήρι μισοάδειο και να'χεις δίκιο. Ή να το βλέπεις μισογεμάτο και να'χεις και πάλι δίκιο. Ίσως να μην το βλέπεις και καθόλου -εξαρτάται πού έχεις αφήσει τα γυαλιά σου και πόσο πολύ διψάς.

Συγχώρα με που σε τραβολογάω χωρίς να ακολουθούμε μια συγκεκριμένη διαδρομή.

Δεν είναι και εύκολο να τη χαράξεις στο multiverse της καθημερινότητας, παρά τις τόσες εφαρμογές πλοήγησης που έχεις στο κινητό σου. Τι να σου κάμει και η Siri; Πώς να σε βοηθήσει και η Alexa; 

Ο Δεκέμβρης προσφέρεται πράγματι για ανασκοπήσεις και αναστοχασμούς. Αλλά προσφέρεται και για όνειρα. Που τα επιβιβάζεις στα αερόστατα του μυαλού σου και τα αφήνεις να αρμενίζουν στους ουρανούς.

Όχι όνειρα συμβατικά και μίζερα και μισαλλόδοξα. Όνειρα γενναιόδωρα, έντιμα και συγχωρητικά. Όνειρα που μπορούν να σε απαλλάξουν από τα βαρίδια που σε καθηλώνουν στο έδαφος. Όνειρα γενναία.

Τέτοια θα σου ευχηθώ να κάμεις σαν κλείσεις τα μάτια σου και αρχίσεις να μετράς αντίστροφα τις στιγμές προς το νέο έτος. Όνειρα που θα σε βοηθήσουν να ανοίξεις ευθείες λεωφόρους μέσα σε χαώδεις συνθήκες και να αντέξεις τις πεζές πραγματικότητες. Όνειρα που θα σε παρηγορήσουν στις δυσκολίες, που θα σε απαλλάξουν από τις χίμαιρες, που θα σε κάμουνε ουσιαστικά καλύτερο. Όνειρα που θα σε οδηγήσουνε σε τρυφερά σταυροδρόμια με άλλους και που θα αναδείξουν τις σημαντικές σου σημασίες. 

Ακόμα κι όταν σβήσουνε τα λαμπιόνια, αυτά τα όνειρα συνεχίζουνε να αστράφτουν στο σκοτάδι. Διότι το μέλλον μπορεί να διεκδικείται από τους ασύνετους και τους κακόβουλους, αλλά θα ανήκει πάντα στους ονειροπόλους.