"As Harold walked, he began to remember a time when he had visited Chinatown in London with Maureen. It had been a world of vibrant colors, exotic scents, and the constant hum of activity. Now, as he made his way through the bustling streets, he felt a pang of nostalgia for those carefree days."
Rachel Joyce, "The Unlikely Pilgrimage of Harold Fry"
Απόλαυσέ το, διότι είναι εξαιρετικά σπάνιο. Το γαλάζιο τ'ουρανού ντε. Που τόχεις εσύ για δεδομένο και σίγουρο. Και υπάρχουν μέρες που δεν υψώνεις καν το βλέμμα σου, ν'απευθύνεις ένα γεια και ένα ευχαριστώ. Στα γαλάζια που σε σκεπάζουνε. Για να είμαστε απόλυτα ειλικρινείς, κι εγώ χρειάστηκε να φθάσω μέχρις εδώ για να το εκτιμήσω το γαλάζιο. Το καθαρό και φωτεινό. Το διαυγές.
Για ρώτα όμως και τη φτωχή Τζου Τζου Κα. Που έχει συνηθίσει να βλέπει γαλάζια, μονάχα στα όνειρά της. Άντε και ως σκριν σέιβερ στο κινητό της. Αλλά σπανίως πάνου από το κεφάλι της. Βλέπεις, εδώ στο Μπέιτζινγκ, ο ουρανός είναι συνήθως καπνισμένος με τις πιο κιτρινοσταχτιές αποχρώσεις μιας απερίγραπτης μόλυνσης. Αυτές που σου δημιουργούν μία συνεχή αίσθηση ασφυξίας. Αυτές που σε κάμουνε να νιώθεις πως ζεις μέσα στο φουγάρο και αναπνέεις βιομηχανική ανάπτυξη μη-χειρότερα. Και που δεν δηλητηριάζουν μονάχα τα πνευμόνια σου, αλλά και την ψυχή σου. Αν δεν με πιστεύεις, κάτσε να πέσει λίγο ο αέρας, να ξανακάτσει το νέφος στα κεφάλια μας και τα λέμε.
Αλλά μην ανησυχείς: δεν σε έφερα εδώ για εκστρατεία της Γκρίνπις, μήτε θα δεθούμε σε κάνα στύλο να φωνάζουμε συνθήματα για την κλιματική αλλαγή -αν και ίσως θα έπρεπε. Έχει σχετικά καλό καιρό και είπα απλώς να σε βολτάρω. Σε ένα μέρος κάπως περίεργο, αλλά αρκετά ενδιαφέρον. Τα βλέπεις άλλωστε εκείνα τα κτήρια στο βάθος που σου κλείνουνε το μάτι και κάτι έχεις καταλάβει. Ναι, βρισκόμαστε στην περιοχή που το δυοχιλιάδεςοκτώ, πραγματοποιήθηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες.
Στα σίγουρα θυμάσαι ετούτο δω το στάδιο. Πρόκειται για την περιβόητη "Φωλιά του Πουλιού", που είχε φιλοξενήσει τα μέιν ιβέντς, τις τελετές, τους στίβους και τις φιέστες. Αλλά που τώρα -παρά τη λάτρα που του ρίξαμε προσφάτως για τους Χειμερινούς του δυοχιλιάδεςεικοσιδύο- δείχνει κάπως ξεπεσμένο και τσουρομαδημένο -όχι για να αισθανθείς κι εσύ καλύτερα πούχεις το Ολυμπιακό Στάδιο και τα λοιπά ακίνητα του δυοχιλιάδεςτέσσερα μεταξύ πεταματού και εγκατάλειψης.
Παρότι του την αναγνωρίζεις τη φωτογένεια, σε διαβεβαιώνω ότι από κοντά δεν είναι και τόσο εντυπωσιακό. Υπερφίαλο και προκάτ, κακοφτιαγμένο και πρόχειρο στις λεπτομέρειές του, ετούτο το στάδιο χτίστηκε για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο: να σε κάμουμε να πεις γουάου, όταν θα το έβλεπες στην τιβί σου. Ε λοιπόν είπες, χαρήκαμε, με τις υγείες μας. Τώρα ξεναγούμε εδώ γκρουπς Κινέζων από την ενδοχώρα πούρχονται να θαυμάσουν τα επιτεύγματα της λαμπρής και υπερήφανης πατρίδας τους ή τίποτις συναυλίες από γιαπωνεζοκορεάτες ποπ τραγουδιστές που χοροπηδούν σουξέ που δεν θες ν'ακούσεις σπίτι σου.
Ακριβώς απέναντί του, βρίσκεται ένα ακόμα προβεβλημένο κτήριο από τη φιέστα που είχε στηθεί εδώ: το Εθνικό Κέντρο Υγρού Στίβου. Που μοιάζει με μία από εκείνες τις παγοκυψέλες που έχεις στην κατάψυξη για νάχεις να βάζεις στο φραπέ. Συνεχίζει να λειτουργεί μέχρι και σήμερα, αλλά έχει αναμορφωθεί εσωτερικά σε γουότερ παρκ. Όπου θα βρεις γιαγιάδες να πλατσουρίζουν και νήπια να κάμουν βουτιές αλαλάζοντας. Εντάξει, το θέμα ήταν να του βρούμε μία χρήση. Διότι στην Ελλάδα, μάλλον θα τόχαμε απλώς ξεχασμένο στην κατάψυξη.
Ανάμεσα στα δύο κτήρια, υπάρχει μία τεράστια απλωσιά -στη μέση περίπου της οποίας, υψώνεται ένα ακαλαίσθητο ματζαφλάρι που το φωνάζουμε Λινγκ Λονγκ. Το Λινγκ Λονγκ υποτίθεται πως μοιάζει με παγόδα, στο πιο μεταμοντέρνο και άλιεν. Την περίοδο των Ολυμπιακών, φιλοξενούνταν εδώ κάποια τηλεοπτικά συνεργεία, αλλά τώρα τόχουμε για να ανεβαίνουμε και να πίνουμε καφέ. Σαν τον Πύργο του ΟΤΕ στη Θεσσαλονίκη, αλλά χωρίς τη γυροβολιά. Και τον Βαρδάρη.
Τριγύρω θα βρεις πλανόδιους που πουλάνε μεμοραμπίλια, κιόσκια που σου σιάχνουν σάντουιτς με γαρίδες, πιτσιρικάδες που κάμουν σκέιτ, οικογένειες που χαζολογάνε, παπούδες που κάμουν τάι τσι, αυτοσχέδια χάπενινγκς με καραόκε και τη Φιο Γκα Κι με τη μαμά της, που ψάχνουν το μετρό.
Ειδικά τα απογεύματα, θα βρεις εδώ κάμποσο κόσμο να βολτάρει και να επιδίδεται στο αγαπημένο του σπορ: την αυτοφωτογράφιση. Σε κάθε σου βήμα, νιώθεις πως παίζεις το ντεκόρ σε δεκάδες φωτογραφίες που βγαίνουν τριγύρω σου και αποτυπώνουν τη φάτσα σου ως κομπάρσου πίσω από την κάθε Κου Κλι Τσα, που ποζάρει με ηδυπάθεια στο κινητό της. Και ξεύρεις, αυτή η ανάγκη των Κινέζων για αμείλικτο νον-στοπ σέλφι, είναι μία από τις όψεις αυτής της φλατ πραγματικότητας που συναντάς εδώ.
Η δεύτερη παράμετρος έχει να κάμει με την εμπορευματοποίηση. Τα λογής λογής μακντόναλντς και κέι-εφ-σι και πιτσα-χατ και στάρμπακς. Που ήρθαν να κατοικήσουν από την πρώτη στιγμή, αυτόν εδώ τον χώρο και να τον κάμουνε δικό τους. Διότι το ολυμπιακό πνεύμα έχει γεύση χάμπουργκερ και μοκατσίνο με μπόλικη σαντιγί -κοινώς, είναι συνθετικό και παχαίνει.
Κάτου από την επιφάνεια του εδάφους, βρίσκεται το ολυμπιακό σόπινγκ σέντερ. Με μερικές εκατοντάδες τετραγωνικά μέτρα, γιομάτα ρούχα δεύτερης και τρίτης διαλογής.
Εδώ, το κακόγουστο συναντά το φτηνιάρικο. Και είναι πράγματι εντυπωσιακό, να διασχίζεις ένα γυαλισμένο και φανταχτερό εμπορικό κέντρο γιομάτο με ανέκφραστες πωλήτριες που βαριούνται τη ζωή τους και αμέτρητα ρούχα που κανονικά η θέση τους είναι στα καλάθια.
Μ'ετούτα και με κείνα, πέρασε η ώρα και σκοτείνιασε. Κάθε βράδυ, το ολυμπιακό πάρκο του Πεκίνου φωταγωγείται σε μία υπερπαραγωγή από ελέκτρικ μπλου και ροζ και κόκκινα μπλιμπλίκια. Που αναβοσβήνουν και αλλάζουν χρώματα. Νιώθεις πως είσαι σε κάποιο βίντεο γκέιμ, πως εγκλωβίστηκες σε ένα υπερμεγέθες φλιπεράκι και πως πρέπει να φας φρουτάκια για να περάσεις την πίστα.
Μερικά μέτρα πίσω από το Λινγκ Λονγκ, υπάρχει μία δεξαμενή νερού που υποτίθεται πως συγκέντρωνε τα βρόχινα ύδατα, τα καθάριζε και τα αξιοποιούσε για τα σιντριβάνια -τύπου περιβαλλοντική ευαισθησία και θινκ γκριν. Δυστυχώς τα λούκια είναι βουλωμένα με σκουπίδια, τα νερά είναι στάσιμα και βρώμικα και η μόνη οικολογική χρησιμότητα της δεξαμενής είναι που αποτελεί βιότοπο για μερικά εκατομμύρια κουνούπια. Ναι, ελπίζω να θυμήθηκες να ψεκαστείς με την σιτρονέλα σου, διότι σε βλέπω σύντομα πουά.
Καθώς πυκνώνει το σκοτάδι, τα πολύχρωμα φώτα προσδίδουν μία φαντεζί διάσταση στην όλη εικόνα. Η "φωλιά του πουλιού" ντύνεται στα πιο φανταχτερά της κιτρινοκόκκινα.
Και το Κέντρο Υγρού Στίβου, αλλάζει από μοβ σε βυσσινί. Και ύστερα πράσινο. Και θαλασσί. Και πορτοκαλί και σιέλ και βεραμάν.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες που φιλοξενήθηκαν στο Πεκίνο, διατηρούν μέχρι και σήμερα το ρεκόρ της υψηλότερης τηλεθέασης παγκοσμίως. Υπολογίζεται πως πέντε δισεκατομμύρια κόσμος παρακολούθησε την τηλεοπτική τους μετάδοση, ήτοι εβδομήντα τοις εκατό του παγκόσμιου πληθυσμού -συντρίβοντας το προηγούμενο ρεκόρ που διατηρούσε ο Άγνωστος Πόλεμος του Φώσκολου και το Μπράβο Ρούλα.
Αλλά τέτοια ρεκόρς δεν μου κάμουν πλέον εντύπωση. Ίσως γιατί είμαι ανάποδος άνθρωπος και θέλω να μετράω τα πράγματα με άλλα κριτήρια. Ίσως γιατί με πετυχαίνεις στα πιο στοχαστικά μου και δεν με συγκινούν πια τα φανταχτερά φώτα. Μήτε οι εφετζίδικες παράτες. Το μέρος ετούτο, μου μοιάζει άδειο περιεχομένου. Είναι γιομάτο κόσμο, αλλά παραμένει εντελώς κενό. Εξυπηρετεί πολλά, αλλά -νομίζω- τίποτα πραγματικά σημαντικό.
Θα μου πεις, και ήρθαμε μέχρις εδώ για να κάμουμε αυτή τη διαπίστωση; Ναι, ήρθαμε εδώ για να κάμουμε αυτήν ακριβώς την διαπίστωση. Πως το δύσκολο δεν είναι να οικοδομήσει κανείς ένα λούναπάρκ και να μπει μέσα. Το δύσκολο είναι να οικοδομήσει την ουσία του. Σε έναν κόσμο μαζικό και φαστφουντάδικο. Σε μία πραγματικότητα που διασκεδάζει απλώς τις θλίψεις της. Που φτιασιδώνει τις ασχήμιες της. Και αποκρύπτει τους δαίμονές της.
Ένα, δύο, εν-δυο. Στοιχηθείτε όλα τα παιδάκια σε δυάδες και μην ακούσω κιχ. Τσο Τσο Κα, σε βλέπω που τραβάς τις κοτσίδες της μπροστινής σου! Κου Τσου Κο, αν έρθω εκεί και στις βρέξω, θα μετανιώσεις πολύ πικρά την ώρα και τη στιγμή που έφτυσες την τσίχλα σου στην τσάντα του Τσου Τσου Κο.
Λοιπόν, θέλω όλα τα παιδάκια να είστε ήσυχα και πειθαρχημένα. Δεν σκαρφαλώνουμε σε τοίχους, δεν πιάνουμε τα κάδρα με τα χέρια, δεν κυνηγιόμαστε στις αίθουσες, δεν χτυπιόμαστε στα πατώματα, δεν βρίζουμε τον κόσμο, δεν παίζουμε τη μακριά γαϊδούρα. Εδώ είναι μουσείο, δεν είναι παιδική χαρά. Κατανοητό; Άντε να δούμε!
Όπως σας έλεγα λοιπόν στη διαδρομή, το Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Κίνας διαθέτει ίσως μία από τις καλύτερες συλλογές πινάκων που έχουμε σε ολάκερη την απέραντη πατρίδα μας. Το κτήριο που βρισκόμαστε εγκαινιάστηκε εδώ στη Μπεϊτζίνγκ, το 1962, όταν Γενικός Γραμματέας της χώρας μας ήταν ο Μεγάλος Τιμονιέρης, ο Μάο Τσετούνγκ.
Ποιο παιδάκι θα μου πει γιατί αγαπάμε τον Μάο Τσετούνγκ; Μπράβο Τσο Τσο Κα, πολύ σωστά: διότι είναι εκείνος που μας μετέτρεψε σε μια γροθιά κατά των δυνάμεων του ιμπεριαλισμού και της αποικιοκρατίας. Που αποκατέστησε την Κίνα μας ως την ενδοξότερη χώρα του κόσμου.
Που έδωκε ελπίδα σε εκατομμύρια συμπατριώτες μας. Οργανώνοντας την παραγωγή, δημιουργώντας δουλειές για τον καθένα, παρέχοντας πρόσβαση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση σε κάθε παιδάκι. Όλα τα άλλαξε ο Μάο Τσετούνγκ. Μέχρι και το τελευταίο χουτόνγκ της Μπέιτζίνγκ, μέχρι το τελευταίο χωριό της Χέιλονγκτσιάνγκ.
Δεν είναι τυχαίο, παιδιά, ότι σε ετούτο το θαυμάσιο μουσείο θα ιδούμε πολλές απεικονίσεις του Μεγάλου μας Τιμονιέρη! Όλοι οι πίνακες του κόσμου όμως δεν φθάνουν για να εξυμνήσουν την τεράστια παρακαταθήκη που μας άφησε. Κι Κι Τσα κορίτσι μου, προσέχεις ή χαζολογάς; Θα εξετάσω στο τέλος, κανόνισε την πορεία σου!
Την 1η Οκτώβρη του 1949, ο Μάο διακήρυξε την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας και -όπως θα θυμούνται οι παππούδες σας- η χώρα μας πέρασε επιτέλους σε μία ένδοξη σελίδα της ιστορίας της.
Η μεγάλη του εκστρατεία κατά των γαιοκτημόνων που ήταν εχθροί του λαού, διεφθαρμένοι και αντι-επαναστάτες ολοκληρώθηκε τα επόμενα χρόνια και το 1957, ο Μάο έδωσε το σύνθημα για το Μεγάλο Άλμα Μπροστά που μας οδήγησε στην εκβιομηχάνιση.
Το ΚΚΚ οργάνωσε και διέταξε την μετακίνηση εκατομμυρίων ανθρώπων από τους ορυζώνες και τα χωριά στα εργοστάσια και τις πόλεις. Μεγάλα έργα έγιναν παντού: φράγματα, λιμάνια, δρόμοι. Αλλάξαμε τη γεωγραφία μας και θέσαμε τις ζωές μας σε νέα θεμέλια. Για να κατακτήσουμε ξανά τα πρωτεία -όπως μας αρμόζει και όπως συνήθως έχουμε στην μακρά ανθρώπινη ιστορία.
Ποιος τα διαδίδει αυτά, Κου Τσου Κο; Ποιος δηλητηριάζει το μυαλό σου με τέτοιες ανακρίβειες; Ε λοιπόν ναι, αν θες να ξεύρεις υπήρξανε και απώλειες. Αλλά τί πιο ευγενές από το να θυσιάζει κανείς τη ζωή του για το καλό της Λαϊκής Επανάστασης και της πατρίδος του; (Κου Τσου Κο, αύριο το πρωί θα ήθελα να μιλήσω στους γονείς σου.)
Και τελοσπάντων ποιος μπορεί να αμφισβητήσει την τεράστια συμβολή της Μεγάλης Προλεταριακής Πολιτιστικής Επανάστασης; Βλέπετε στις αρχές της δεκαετίας του '60, ο Μάο συνειδητοποίησε πως είχαν διεισδύσει αστικά στοιχεία και αναθεωρητές μέσα στην κοινωνία μας. Και έδωκε την εντολή άμεσης απομάκρυνσής τους στο πλαίσιο της ταξικής πάλης.
Ομάδες εθνοφρουρών που στρατολόγησε το Κομμουνιστικό μας Κόμμα, προχώρησαν στις διώξεις των αντι-επαναστατικών στοιχείων -πουλημένων καλλιτεχνών, σιχαμερών δοσίλογων, φαιδρών αντιρρησιών και αρκετών τάχα-μου διανοητών- που ανερυθρίαστα απειλούσαν την κοινωνία μας. Και ως αποτέλεσμα, ευτυχώς απετράπη ο τρομακτικός κίνδυνος του καπιταλισμού.
Συντριβή υπέστησαν οι εχθροί της Επανάστασης και καταστροφή τα περισσότερα από τα κατάπτυστα πολιτιστικά αντικείμενα των προηγούμενων αιώνων ιμπεριαλισμού! Διότι αγαπητά μου παιδιά, για να πετύχει η Επανάσταση, για να είμαστε όλοι ίσοι και κανείς πιο πάνω, χρειάζεται πυγμή και αποφασιστικότητα. Όλοι πρέπει να εμφορούνται από τις ίδιες ιδεολογικές αξίες. Οι διαφωνούντες θα πρέπει να πατάσσονται. Ή είσαι μαζί μας ή είσαι ο οχτρός μας -διάλεξε πλευρά και κάμε τα κουμάντα σου, διότι μέση λύση δεν υπάρχει.
Ακούω, ποιος έχωσε ακρίδα στην τσάντα του Τσου Τσου Κο! Δεν μιλάτε; Αύριο όλα τα παιδάκια θα έχετε αντιγράψει στο τετράδιό σας επί τριάντα φορές τη ρήση του Μάο "Ο κομμουνισμός δεν είναι αγάπη. Ο κομμουνισμός είναι ένα σφυρί που το χρησιμοποιούμε για να συνθλίβουμε τον εχθρό."
Ε λοιπόν ναι: ο λαός μας εντέλει πρόκοψε και κατάλαβε με την Μεγάλη Προλεταριακή Πολιτιστική Επανάσταση, πόσα πολλά χρωστάει στον Μεγάλο Τιμονιέρη. Δεν είναι προσωπολατρεία, είναι λαϊκή ευγνωμοσύνη, είναι ο υπέρτατος θαυμασμός, η εκτίμηση και ο σεβασμός στο πρόσωπο του Μάο.
Του οποίου η φωτογραφία κοσμεί κάθε κυβερνητικό μας κτήριο, κάθε σχολείο, κάθε νοσοκομείο, κάθε σπίτι! Θέλω όλα τα παιδάκια να φωνάξουμε με το τρία, "Ζήτω ο Μάο!". Ένα, δύο, τρία.
Ναι, ζήτω! Και αν ποτέ πάτε σε μουσείο των δυτικών χωρών του ιμπεριαλισμού, θα διαπιστώσετε πως οι πλανεμένες αυτές κοινωνίες έχουν εικονογραφήσεις θρησκευτικού περιεχομένου. Τον Ιησού Χριστό να τους καλεί σε επουράνιους παραδείσους.
Ενώ εμείς εικονογραφούμε τον υπαρκτό μας σοσιαλισμό. Την ιδεολογία μας πούναι πιο πάνω από τη θρησκεία και που την ακυρώνει ως ανάγκη και ως προσανατολισμό. Το δικό μας παράδεισο, τον διεκδικούμε και τον χτίζουμε όλοι μαζί.
Αφήστε τα θαύματα για τους αφελείς. Θαύματα μπορεί να κάμει ο λαός με τους αγώνες του και την Επανάσταση. Και βουνά να σπάσει και θάλασσες να διαβεί και ποτάμια να χωρίσει.
"Μάθε από τις μάζες και εν συνεχεία, δίδαξέ τες". Έτσι έλεγε ο Μάο και πόσο δίκιο είχε!
Δεν αρκεί όμως ο αγώνας για την κυριαρχία της Επανάστασης. Δεν αρκεί η κατάκτηση της εξουσίας από το λαό.
Η Επανάσταση κρίνεται στην καθημερινότητα. Στη διαρκή υπενθύμιση της αξίας της και στη διαρκή εγρήγορση κατά των δυνητικών εχθρών της. Στις ιμπεριαλιστικές κοινωνίες της Δύσης κυριαρχούν τα συμφέροντα της πλουτοκρατίας. Έχουν τάχα μου πολυφωνία και ελευθερία λόγου, ενώ στην πραγματικότητα τούς κοιμίζουν με ψέματα οι κεφαλαιοκράτες.
Εμείς έχουμε μόνο κρατική τηλεόραση. Εμείς έχουμε μόνο κρατικές εφημερίδες. Που λένε πάντα την αλήθεια, τη μόνη αλήθεια, την λαϊκή αλήθεια του ΚΚΚ. Και όλα τα βιβλιοπωλεία μας είναι κρατικά. Και ευτυχώς το ΚΚΚ φροντίζει για τη σωστή εκπαίδευση όλων μας. Σύμφωνα με την ιδεολογία της Επανάστασης.
Και ποιος στ'αλήθεια μπορεί να αμφισβητήσει τα μεγάλα επιτεύγματα της Επανάστασης; Την πρόοδο στις επιστήμες, στην ιατρική, στην τεχνολογία;
Που έφθασε τη χώρα μας ως την κατάκτηση του διαστήματος και την αποστολή κοσμοναυτών. Και την προσσελήνωση ενός μη επανδρωμένου σκάφους το 2012. Και το σχέδιό μας για μία μόνιμη βάση στη Σελήνη. Και στον Άρη θα φθάσουμε. Και την πανδημία τιθασεύσαμε -με αποφασιστικότητα και πυγμή.
Κι όλα εσείς τα παιδάκια όταν μεγαλώσετε, αν διαβάζετε τα μαθήματά σας και είστε συνεπείς μαθητές, θα σπουδάσετε και θα γίνετε επιστήμονες λαμπροί. Και θάρθουν καιροί που πίνακες σαν και τούτον που κοσμούν το Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Μπέιτζινγκ, θα εξυμνούν τα δικά σας επιτεύγματα και τη δική σας συμβολή στην Επανάσταση και στην πατρίδα. Γιατί το μέλλον ανήκει σε εμάς. Κι ολάκερος ο κόσμος, θα'ρθει η μέρα που θα υποκλιθεί στη δική μας ισχύ.
Μα τί γίνεται εκεί πίσω και χαζογελάτε;
Έλα και μη-χειρότερα! Ποιος έχυσε το ρύζι του μέσα στην τσάντα του Τσου Τσου Κο! Να εύχεται να μην τον ανακαλύψω, αλίμονο του! Κι εσύ βρε Τσου Τσου Κο αγόρι μου, κλείστην την ρημάδα την τσάντα σου που τη σέρνεις ολάνοιχτη με τις ώρες. Νισάφι πια!