Παρασκευή 7 Ιουνίου 2024

Ευρωεπιλογές

Ακόμα κι αν δεν θέλεις να το παραδεχτείς για ιδεολογικούς ή ιδιοσυγκρασιακούς λόγους, η ευρωπαϊκή ενοποίηση είναι πολύ σπουδαίο εγχείρημα. Δεν θα αρχίσω να αραδιάζω τα πρακτικά οφέλη για τους πολίτες, δεν έχει νόημα και τελοσπάντων είναι λίγο-πολύ γνωστά (ελπίζω). Θα πω απλώς ότι ακόμα κι αν είσαι αποφασισμένος να ακυρώσεις όλες τις προόδους που έχουν επιτευχθεί από την Συνθήκη της Ρώμης και την ΕΟΚ των έξι μελών το 1957 μέχρι τη σημερινή θορυβώδη παρέα των εικοσιεπτά, θα ήσουν τουλάχιστον άδικος αν δεν αναγνώριζες τουλάχιστον ετούτο: τη συμβολική σημασία και το ιστορικό βάρος της προσπάθειας για υπέρβαση των διαφορών και διαμόρφωση κοινής πορείας σε ένα πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας. Αν έχουν γίνει λάθη; Πολλά -μερικά δε, ασυγχώρητα. Αν διαπλέκονται οικονομικά συμφέροντα και ενίοτε με αήθεις τρόπους; Εννοείται -καλά συγνώμη, που ζεις; Αλλά όπως και σε πολλά άλλα θέματα, θα πρέπει να ζυγιάσεις τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα -και εν προκειμένω το ισοζύγιο είναι θετικό.

Να, κάτι τέτοια σκέφτομαι καθώς βολτάρω σε αυτό το υπέροχο μέρος, δίπλα στον ποταμό Ιλλ. Εδώ, σε μίαν άκρη του Στρασβούργου, υπάρχει ένα μεγάλο, επιβλητικό κτήριο που καθρεφτίζεται στα νερά του ποταμού και φοράει στις επιφάνειές του τους -συνήθως νεφοσκεπείς- ουρανούς της Αλσατίας. 

Το κτήριο αυτό στεγάζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Εδώ έρχονται εκείνοι και εκείνες που επιλέγουμε να μας εκπροσωπήσουν στας Ευρώπας.

Προφανώς η επιλογή της τοποθεσίας για την κατασκευή του κτηρίου δεν ήτανε τυχαία. Η Αλσατία φέρει βαρύ ιστορικό παρελθόν, καθώς αποτελούσε για πολλά χρόνια πολύφερνο νύφη μεταξύ Γερμανών και Γάλλων -και σε κάθε πόλεμο άλλαζε ιδιοκτήτη, έχοντας καταβάλει η ίδια μεγάλο και αιματηρό τίμημα για τα βίαια σουρταφέρτα της. 

Μα να που έχει περάσει καιρός πολύς από την τελευταία αλλαγή ιδιοκτησιακού καθεστώτος και η Αλσατία παραμένει βεβαίως γαλλική, αλλά και ανέλπιστα ήσυχη. Ναι, μία από τις κορυφαίες επιτυχίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η εμπέδωση της ειρήνης στο εσωτερικό της ενιαίας αυτής πολιτικής οντότητας που δημιουργήθηκε πάνω στα συντρίμμια του Β´ Παγκόσμιου Πολέμου. Δεν ήταν δεδομένη αυτή η μακρά ειρήνη, καθόλου δεδομένη. Κι αν τυχόν είσαι εξοικειωμένος με την ευρωπαϊκή ιστορία των τελευταίων πεντέξι αιώνων και γνωρίζεις πόσο συχνές ήταν οι εμπόλεμες συγκρούσεις και οι διενέξεις, μπορεί να χαρακτηρίσεις την ειρήνη αυτή ως εντελώς αναπάντεχη και ανέλπιστη.

Από τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Κοινοβούλιο έχει -για μένα τουλάχιστον- την πιο σπουδαία σημειολογική αξία. Προσφέρει τη δυνατότητα αυθεντικής έκφρασης της φωνής των λαών μέσα από την εκλογή των εκπροσώπων τους και απαλύνει κάπως την (δίκαιη) ανησυχία περί δημοκρατικού ελλείμματος και περί λήψης αποφάσεων πίσω από κλειστές πόρτες. Η ενίσχυση και θεσμική ενδυνάμωση του Ευρωκοινοβουλίου αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη δημοκρατική θωράκιση της Ένωσης. 

Αλλά τι κάμει αλήθεια ένας ευρωβουλευτής; Με τι ακριβώς ασχολείται; Α, με πάρα πολλά πράγματα. Μεταξύ άλλων, συμμετέχει στην κατάρτιση και ψήφιση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, εγκρίνει τη σύνθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του προϋπολογισμού της ΕΕ, λαμβάνει μέρος σε διάφορες κοινοβουλευτικές επιτροπές όπου εξετάζονται λογής λογής θέματα και προετοιμάζονται νομοθετικές προτάσεις για τομείς όπως το περιβάλλον, η οικονομία και η υγεία. Αν θέλει πράγματι ο ευρωβουλευτής να αντιμετωπίσει το ρόλο του με ευσυνειδησία, θα την ιδρώσει τη φανέλα. Το πράγμα θέλει συνεχή μελέτη, συστηματική ανάλυση και μεγάλη δέσμευση χρόνου.

Όπως αντιλαμβάνεσαι, προκειμένου να ανταποκριθεί σε τέτοιες απαιτήσεις, ο ευρωβουλευτής πρέπει να διαθέτει έναν συνδυασμό γνώσεων και ικανοτήτων. Πρέπει να έχει πολιτική αντίληψη, διαπραγματευτικές ικανότητες, πειθώ, καλή γνώση του τρόπου οργάνωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολύπλοκων διαδικασιών της, αλλά και κάποια εξειδίκευση που θα του επιτρέψει να αντιμετωπίσει σε μεγαλύτερο βάθος κάποια τουλάχιστον από τα επιμέρους θέματα. Εννοείται ότι πρέπει να ομιλεί και καμιαδυό γλώσσες -σε επίπεδο που θα του επιτρέπει να καταλαβαίνει την ορολογία και να αντιλαμβάνεται τις συνθέτες έννοιες. 

Ναι, το έργο που επιτελείται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι σημαντικό. Και βεβαίως, η ποιότητά του συναρτάται της ποιότητας των ανθρώπων που στέλνουμε για να το στελεχώσουν.

Έχεις καταλάβει που πηγαίνει αυτή η κουβέντα. 

Τι ανθρώπους αλήθεια στέλνουμε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο; Ποιους εκλέγουμε; Χωρίς να θέλω να είμαι ισοπεδωτικός, στη δική μας περίπτωση, φοβάμαι ότι το μέσο επίπεδο είναι τουλάχιστον απογοητευτικό. Αρκεί μία γρήγορη ματιά στη λίστα με τους εκλεγμένους ευρωβουλευτές της περιόδου 2019-2024 για να διαπιστώσει κανείς ότι δεν υπήρξαμε ιδιαιτέρως εύστοχοι στις επιλογές μας. Ας το παραδεχτούμε, άλλα ντ´άλλων ψηφίσαμε. Τουλάχιστον έξι ή εφτά εξ αυτών (επί συνόλου είκοσι ενός) είχαν τρεχάματα με τη δικαιοσύνη και δύο βρέθηκαν στη φυλακή. Οι μισοί περίπου αποχώρησαν από τα κόμματα που τους στήριξαν ή διεγράφησαν ή αυτομόλησαν ή έστω ανεστάλη προσωρινά η ιδιότητα μέλους τους. Τρεις-τέσσερις πάλι, παραιτήθηκαν λόγω εκλογής τους στο ελληνικό κοινοβούλιο -γεγονός που μεταξύ μας αποδεικνύει ότι αντιμετώπισαν την εκλογή τους εκεί εντελώς ευκαιριακά. Εκ του αποτελέσματος λοιπόν μπορείς να πεις πως όχι, δεν υπήρξαμε καθόλου εύστοχοι. 

Θα μου πεις, εντάσσεται αυτή η συζήτηση στη γενικότερη αποτυχία του πολιτικού συστήματος να αναδείξει ικανούς και ευσυνείδητους υποψηφίους. Και θα έχεις δίκιο. Αλλά κι αν τελοσπάντων στις προηγούμενες δυο ευρωεκλογές είχαμε το ελαφρυντικό της κρίσης που αλλοίωνε ίσως το αισθητήριό μας και μας έκαμε να βροντάμε σταυρούς στα κουτουρού κινούμενοι βάσει του θυμικού μας, θα περίμενε κανείς τώρα τουλάχιστον μια κάποια βελτίωση. Κρίνοντας όμως από τα περισσότερα ονόματα που φιγουράρουν στα ψηφοδέλτια, δεν είμαι καθόλου αισιόδοξος ότι θα τα πάμε πολύ καλύτερα και αυτή τη φορά. Τα κοινοβουλευτικά κόμματα φρόντισαν να παραγεμίσουν τις λίστες τους με σελέμπριτι, τηλεοπτικές περσόνες, παίκτες ριάλιτι, προβληματικές ή λούμπεν περιπτώσεις, υποψήφιους του κομματικού σωλήνα, επαγγελματίες πολιτικάντηδες της πιάτσας (που στην πραγματικότητα δεν μπορούν να ανταποκριθούν στο συγκεκριμένο ρόλο -μην σου πω και σε κανέναν ρόλο-, αλλά έχουν χτίσει εκλογική πελατεία και άρα διαθέτουν πολιτική υπόσταση), ενώ δεν λείπουν και διάφορες οπορτουνιστικές μετεγγραφές ονομάτων μεταξύ κομμάτων. 

Για να είμαι απόλυτα δίκαιος, υπάρχουν βεβαίως και κάποιες πιο σοβαρές περιπτώσεις, οι οποίες όμως φαίνεται ότι εξυπηρετούν απλώς την ανάγκη των κομμάτων να ισχυριστούν ότι "ορίστε, σου έχω χώσει και μερικούς με περγαμηνές, δεν φταίω εγώ που δεν τους ψήφισες". Είναι σαν τα κανάλια που σου μοστράρουν βλακώδεις σειρές και ριάλιτις στο prime time και βάζουν ένα ωραίο ντοκιμαντέρ στις τρεις τα ξημερώματα για να έρθουν την επόμενη ημέρα και να διαπιστώσουν ότι πήγε άπατο το ντοκιμαντέρ. Απο την άλλη, θα μου επιτρέψεις να είμαι καχύποπτος ακόμα και με αυτές τις πιο "σοβαρές" περιπτώσεις υποψηφιών, καθώς (α) έχουν εξ ορισμού δεχτεί να βρίσκονται στο ίδιο ψηφοδέλτιο με τη Σάρα και τη Μάρα (πόσο νερό στο κρασί τους;) και (β) ούτε αυτοί καταφέρνουν -όσο τουλάχιστον μπόρεσα μετά κόπου να τους παρακολουθήσω- να αναδείξουν μία πιο ουσιαστική ατζέντα σε σχέση με τα τρέχοντα ευρωπαϊκά ζητήματα ή να αρθρώσουν σοβαρό και εμπεριστατωμένο πολιτικό λόγο που να μην μηρυκάζει την μικροκομματική ρητορική του εγχώριου παιχνιδιού εντυπώσεων.

Μία χώρα ταλαιπωρημένη όπως η δική μας και με τόσα ανοιχτά προβλήματα, θα περίμενε κανείς να εκτιμά περισσότερο τη δυνατότητα που της δίνει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Να την αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη σοβαρότητα. Ιδανικά, να στέλνει μία dream team για να την εκπροσωπεί. Ή έστω βρε αδελφέ, μερικούς ανθρώπους που να μπορούν να ανταπεξέλθουν αξιοπρεπώς στα καθήκοντα αυτά. Με αφοσίωση και επαγγελματισμό. Τουναντίον, με ευθύνη των κοινοβουλευτικών μας κομμάτων, αλλά και με κάμποση ευθύνη ημών των ψηφοφόρων, αποτυγχάνουμε παταγωδώς και σε αυτό. Απο τον τρόπο που το αντιμετωπίζουμε και από την μεγάλη αποχή μας, φαίνεται πως παραμένουμε θλιβερά εγκλωβισμένοι στις αδυναμίες και τις καθηλώσεις μας. Φοβάμαι πως θα καταδειχτεί και αυτή την Κυριακή, για πολλοστή φορά. Και ίσως εντέλει αποδειχθεί ότι ο θλιβερός απολογισμός της ομάδας ευρωβουλευτών που είχαμε στείλει την προηγούμενη φορά δεν ήταν αποτέλεσμα ατυχούς συγκυρίας, αλλά σαφής ένδειξη μίας βαθύτερης, συλλογικής μας ανεπάρκειας. 

Σάββατο 1 Ιουνίου 2024

Nave Nave Mahana


Το Μουσείο Καλών Τεχνών της Λυών βρίσκεται στο κέντρο της πόλης και στεγάζεται σε ένα εντυπωσιακό κτήριο που λειτουργούσε παλιά ως μοναστήρι Βενεδικτίνων. 


Η θαυμάσια συλλογή έργων κατατάσσει το εν λόγω μουσείο στη λίστα με τα καλύτερα της Ευρώπης. Αλλά επειδής η Λυών δεν είναι τόσο τουριστική, έχεις ευτυχώς την ευκαιρία να θαυμάσεις τα όσα εκτίθενται εκεί δίχως την κοσμοπλημμύρα που μετατρέπει την επίσκεψη σε πολλά άλλα μεγάλα μουσεία σε δυσάρεστη εμπειρία.


Επειδή τρέφω ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη ζωγραφική κυρίως του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα, όταν επισκέπτομαι μουσεία ή πινακοθήκες που διαθέτουν πίνακες αυτής της περιόδου, τείνω να προσπερνάω στα γρήγορα τα υπόλοιπα και να αφιερώνω την προσοχή και το ενδιαφέρον μου σε αυτούς.


Και βεβαίως εν προκειμένω, καθόλου δεν απογοητεύτηκα: ωραιότατοι πίνακες του Matisse, του Degas, του Pierre Puvis de Chavannes, του εξαιρετικού Jean-Auguste-Dominique Ingres, του Honoré Daumier και πολλών άλλων, επιβεβαίωσαν τις υψηλές μου προσδοκίες. 


Στάθηκα για ώρα σε διάφορους πίνακες που μου έκαμαν εντύπωση και πολλές φορές χρειάστηκε να ανατρέξω στα κιτάπια μου ή να γκουγκλάρω για περισσότερες πληροφορίες. Να, όπως στην προκειμένη περίπτωση: όπως διάβασα στη λεζάντα, εικονίζεται ο συγγραφέας Joséphin Péladan από τη Λυών σε έργο του Alexandre Séon. Δεν ήξερα κανέναν από τους δύο. Και αναρωτήθηκα γιατί είναι ντυμένος έτσι ο εικονιζόμενος. Ε λοιπόν διότι υπήρξε Ροδόσταυρος, ασχολήθηκε με τον μυστικισμό, κυκλοφορούσε με λογής λογής ψευδώνυμα, είχε κηρύξει πόλεμο στον ρεαλισμό (όπως με έναν τρόπο πολλοί τριγύρω μας) και κυκλοφορούσε με εκκεντρικές αμφιέσεις. Στο πλαίσιο μάλιστα της οικοδόμησης μίας αξιοπρόσεκτης περσόνας, άλλαξε και το όνομά του από Joséph σε Joséphine -όχι για να μην θαρρείς ότι η ρευστότητα ταυτοτήτων αποτελεί αποκλειστικά φαινόμενο του σήμερα. Πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση.


Πολύ μου άρεσε επίσης αυτή η νεαρή κοπέλα μέσα στα λουλούδια. Του Edouard Manet.


Όπως και ετούτο το κορίτσι με το μπλε μαντήλι στο λαιμό. Του πάντα γλυκύτατου Renoir.


Ή αυτός ο πίνακας του Gauguin που εντάσσεται στο μεγάλο κύκλο έργων που έφτιαξε κατά την παραμονή του στην Ταϊτή. Ο πίνακας φέρει τον εύηχο τίτλο "Nave Nave Mahana" (που θα μπορούσε να είναι και τραγούδι των Boney M) και εικονίζει μυστηριώδεις γυναίκες που συλλέγουν φρούτα. Τα σκυθρωπά τους βλέμματα που γειώνονται στο έδαφος και ο κίτρινος ουρανός, φαίνεται πως αποτυπώνουν τη θλίψη του Gauguin σε μία περίοδο μοναξιάς και προβλημάτων υγείας. Επειδή δεν αντιστάθηκα στην περιέργεια, έψαξα να δω τι σημαίνει "Nave Nave Mahana". Πρόκειται για φράση από τη γλώσσα των Μαορί και σημαίνει «νόστιμες ημέρες» -μου φάνηκε ακόμα πιο μεγάλη η αντίστιξη του τίτλου με τη διάθεση του πίνακα.


Ένα από τα πιο διάσημα έργα του μουσείου είναι η "Ανάγνωση" του Henri Fantin-Latour. Δύο γυναίκες κάθονται δίπλα-δίπλα σε ένα δωμάτιο. Ο πίνακας παίζει με τις έντονες αντιθέσεις. Η μία διαβάζει και η άλλη φαίνεται χαμένη στις σκέψεις της. Η μία είναι προφίλ και η άλλη ανφάς. Ο Latour αποδίδει τις μορφές με σκούρα χρώματα, αλλά τα αντικείμενα στο τραπέζι  και το φόντο με σαφώς φωτεινότερα. Ο χρόνος μοιάζει να έχει παγώσει, οι εκφράσεις έχουν μία αυστηρότητα. Πολύ, πολύ ενδιαφέρουσα σύνθεση. Θυμίζει Φλαμανδούς ζωγράφους.


Για εντελώς εθνοκεντρικούς λόγους, στάθηκα και σε αυτό το έργο του Claude Bonneford που έχει ως θέμα την Ελληνική Επανάσταση. Τραυματισμένος Έλληνας αγωνιστής κάτω από τα τείχη πόλεως που τελεί υπό πολιορκία. Αν και δεν κατάφερα να βρω πιο συγκεκριμένες πληροφορίες, από το έτος του πίνακα (1826) μπορεί κανείς να υποθέσει ότι ο καλλιτέχνης εμπνεύστηκε από την πολιορκία του Μεσολογγίου, η οποία βαθιά εσυγκίνησε τις δυτικές χώρες.


Πίνακες παλαιότερων περιόδων, θρησκευτικού περιεχομένου, δεν μου ασκούν ιδιαίτερη γοητεία. Για πολλά χρόνια τους προσπερνούσα με μεγάλη ταχύτητα και στεκόμουν μοναχά σε κάποιους που ήξερα ότι είναι σημαντικοί ή ιδιαιτέρως επιδραστικοί. Τελευταία έχω κάπως αναθεωρήσει και τους αντιμετωπίζω με μεγαλύτερη συμπάθεια -άσε που έχω αρχίσει να αναγνωρίζω τεχνοτροπίες, σχολές και καλλιτεχνικές υπογραφές. Εξού και πέρασα κάποια λεπτά να χαζεύω έναν ογκώδη πίνακα με θέμα την Ανάληψη του Ιησού του Ιταλού Pietro Perugino. Παρότι το κεντρικό πρόσωπο είναι βεβαίως ο Ιησούς, εμένα το ενδιαφέρον μου επικεντρώθηκε στην Παναγία που κοιτάζει προς τον ουρανό με έναν κάπως αινιγματικό τρόπο.


Αποκαμωμένος από την κάμποση ώρα που αφιέρωσα στην πτέρυγα της ζωγραφικής, αλλά αποφασισμένος να δω στοιχειωδώς και τα υπόλοιπα, στράφηκα στις αίθουσες με τα γλυπτά. Που για κακή μου τύχη ήταν κι αυτές απέραντες και μου επιφύλασσαν πολλά ενδιαφέροντα έργα.


Εδώ είναι ο ποταμός Ροδανός σε μία εντελώς αλληγορική του απεικόνιση -διότι μήτε λιοντάρια συναντάς τριγύρω του, μήτε εξωτικά φυτά. Από παλιά είχα την απορία για ποιο λόγο οι ποταμοί πολλές φορές λαμβάνουν στην τέχνη, τη μορφή μεσήλικων, γενειοφόρων αντρών με σωματική διάπλαση που θα ζήλευε μποντιμπιλντεράς. Φαντάζομαι ότι έχει να κάμει με την προσπάθεια να αναγνωριστεί στα ποτάμια ο δυναμικός χαρακτήρας τους και να τονιστεί εμφατικά η σημασία τους ως πηγής ζωής. Και οφείλεται επιπλέον στην επιθυμία διασύνδεσης με τα αρχαία αισθητικά ιδεώδη -που εν προκειμένω εμφανίζουν τον Ροδανό ωσάν τον Ποσειδώνα. 


Ιδού και ένας Κένταυρος που εξημερώνεται από τον Έρωτα. Του Chinard Joseph. Δεν ξεύρω αν ο έρωτας μπορεί να τιθασεύσει τα πιο ζωώδη ένστικτα, όπως μάλλον προσπαθεί να υπονοήσει ο γλύπτης, αλλά η ιδέα είναι αρκετά αβανταδόρικη.


Εξαιρετικά θεαματικός ο Ηρακλής του Antoine Bourdelle. Λυγίζει το τεράστιο τόξο του και όποιον πάρει ο χάρος. Αν είσαι μία στυμφαλίδα όρνιθα, λίγα τα ψωμιά σου.


Γενικά τα μυθολογικά θέματα έχουν ως συνήθως την τιμητική τους. Όπως αυτός ο Ερμής που δένει τα σανδάλια του, προφανώς γιατί έχει κάποια ταχυμεταφορά να διεκπαιρεώσει. 


Η Λήδα με τον κύκνο, του Jean-François Legendre-Heral. Αν ήξευρε η δύστυχη ότι το πτηνό που είχε συμπονέσει και αγκαλιάσει ήταν ο Δίας, ο οποίος την κατέστησε έγκυο και μάλιστα ωοτόκο, θα είχε κάτσει στ'αυγά της.


Η Ευρυδίκη του Jean François Legendre-Héral. Που μόλις την τσίμπησε το φίδι που την οδήγησε στο μοιραίο τέλος της. Τι κι αν προσπάθησε ο κακομοίρης ο Ορφέας να την επαναφέρει στη ζωή: είναι ανεπίστρεπτη η πορεία. Μοναχά ως οπτασίες της μνήμης μας επανέρχονται εκείνοι που φεύγουν.


Μία νύμφη στον Σηκουάνα. Γλυπτό του Jean-Baptiste Vietty με έντονα ρομαντική διάθεση και φλοράλ κόμμωση. Αυτές οι νύμφες πάντως -ας το παραδεχτούμε- ήταν λίγο ακαμάτρες και άχρηστες. Περιφέρονταν στις εξοχές, χαζολογάγανε όλη μέρα με τα πουλάκια, τα ελαφάκια και τα κατσικάκια και ερωτοτροπούσανε με διάφορους μπερμπάντηδες τύπους που τις αλλάζανε σαν τα πουκάμισα και τις παρατούσανε χωρίς δεύτερη σκέψη -με δικαιολογίες τύπου "αγαπούλα, πετάγομαι να πάρω τσιγάρα στο περίπτερο". Νομίζω ότι θα έπρεπε κάποιαν ώρα να κάμουν και μία αυτοκριτική, να δούνε λίγο πιο σοβαρά τη ζωή τους, να πιάσουν καμιά δουλειά και να ανασκουμπωθούνε. Ή έστω βρε αδελφέ, να κουμπωθούνε.


Σε εντελώς άλλο κλίμα, ο Περσέας έχει πιάσει τη Μέδουσα από το φιδέ μαλλί και την έχει πατήσει κάτω. Πρόκειται για γλυπτό του Laurent Marqueste, που σκηνοθετεί σκηνή μεγάλης έντασης και βιαιότητας, η οποία λογικά θα καταλήξει σε σπλάτερ αποτέλεσμα. 


Αρκετά περίεργη είναι η μορφή αυτού του Ρωμαίου γλύπτη που κρατάει στα χέρια του δύο προτομές.


Πρόκειται για έργο του Henri Bouchard και τιτλοφορείται Amabilis. Ομολογώ ότι δεν βρήκα πολλά στοιχεία γι'αυτό, αλλά μου άρεσε αρκετά η έκφραση του προσώπου.


Ίσως το πιο εντυπωσιακό έργο της πτέρυγας αυτής είναι ετούτο. Ο Κάιν και οι απόγονοί του υπό την κατάρα του Θεού. Όταν ο γλύπτης Antoine Étex το παρουσίασε στο Σαλόνι του Παρισιού το 1833, απέσπασε διθυράμβους. 


Η σύνθεση των σωμάτων, τα βλέμματα και οι εκφράσεις, ο τρόπος που αποδίδονται λεπτομέρειες στα πόδια και τα χέρια, πράγματι σε εντυπωσιάζουν.


Πεντέξι φορές έκαμα τον κύκλο γύρω από το γλυπτό για να θαυμάσω τα επιμέρους στοιχεία του.


Εστίασα ιδιαιτέρως στο δεξί χέρι του Κάιν. Που λογικά ήταν αυτό με το οποίο δολοφόνησε τον αδελφό του. Τώρα είναι αφημένο προς τα πίσω, σαν να το κρύβει. Ως ένδειξη παραίτησης ή μεταμέλειας. Ή και ως κίνηση που σε προκαλεί να τον βοηθήσεις. Να του βαστήξεις το χέρι και να τον συγχωρέσεις. 


Όμως το γλυπτό που κλέβει την παράσταση είναι η "Τρελή Χορεύτρια" του Βέλγου Rik Wouters. Το μοντέλο είναι η γυναίκα του, Nel Deurinckx, η οποία παρουσιάζεται σε μία αλέγκρα πόζα που θα μπορούσε να αποτελεί μέρος χορογραφίας στο TikTok. Έχω συναντήσει και αλλού εκδοχές του ίδιου θέματος από τον Wouters και κάθε φορά στέκομαι με πολύ μεγάλη εκτίμηση στην τολμηρή και ενθουσιώδη αυτή μπρούτζινη φιγούρα που καταφέρνει να συντρίψει τη στατικότητα του υλικού της και να χορέψει με την ψυχή της. Μα τι ωραία!


Να που εντέλει τα γλυπτά, μου έφαγαν ανέλπιστα περισσότερο χρόνο και από τους πίνακες! Λίγο πριν κλείσω την περιήγηση στο μουσείο, πέρασα και από τη συλλογή με τις αρχαιότητες. 


Καθόλου ασήμαντη κι αυτή. Όπως και σε πολλά άλλα μουσεία της Ευρώπης, βρίσκεις εδώ μία ενοχλητικά μεγάλη γκάμα από αρχαία αντικείμενα και έργα τέχνης που προφανώς βρέθηκαν εδώ την περίοδο της αποικιοκρατίας και της αποψίλωσης των αρχαιολογικών χώρων από επιτήδειους έμπορους και λαθροθήρες. 


Μούμιες, κτερίσματα, ανάγλυφες πλάκες, ναϊσκοι ολόκληροι που αποσυναρμολογήθηκαν και μεταφέρθηκαν εδώ. Αιγυπτιακές αρχαιότητες, ρωμαϊκές και βεβαίως ελληνικές. Στάθηκα όπως πάντα και σε αυτές, αναγνώρισα και πάλι το ανυπέρβλητο μεγαλείο τους, διάβασα τα μέρη από τα οποία προέρχονταν: Αττική, Εύβοια, Πελοπόννησος.


Καθώς περιπλανιόμουν, με τη συνήθη στενάχωρη διάθεση που με συνοδεύει όταν βλέπω αρχαιότητες απομακρυσμένες από το φυσικό τους χώρο και αποκομμένες από το αφηγηματικό τους πλαίσιο, βρέθηκα σε μία αίθουσα που έδειχνε ξεχωριστή. Ήτανε άδεια και το μόνο που είχε ήταν ένα άγαλμα στο κέντρο της.


Διάβασα την λεζάντα. Αρχαία κόρη. Από την Ακρόπολη των Αθηνών.


Την περιεργάστηκα με μεγάλη συμπάθεια και εκτίμηση. Συνειδητοποίησα, διαβάζοντας τα όσα την αφορούν, πως είναι ακρωτηριασμένη, Το άνω μισό της βρίσκεται εδώ στη Λυών, το κάτω μισό στο Μουσείο της Ακρόπολης. Αισθάνθηκα την ανάγκη να της πω έναν παρηγορητικό λόγο. Να της μιλήσω, για να ακούσει ξανά τη γλώσσα της. Φοβήθηκα μην γίνω γραφικός. Αρκέστηκα στο να σταθώ για κάποιαν ώρα μπροστά της και να την κοιτάζω σιωπηλός.


Ύστερα οι σκέψεις μου δραπέτευσαν για λίγο έξω από ένα παράθυρο. Είναι φορτωμένος ο κόσμος με λογής λογής ερμηνείες. Που αποδίδονται με διαφορετικούς τρόπους. Με αδρές γραμμές, με έντονα χρώματα, με γλυπτά που ξεγελάνε την ακινησία τους, με κοπέλες σε λουλουδιασμένα τοπία, με ήρωες και αντι-ήρωες, με νύμφες και με κόρες.


Άλλοτε ενθουσιάζεσαι με αυτές τις ερμηνείες, άλλοτε προβληματίζεσαι, άλλοτε συγκινείσαι. Μα το βέβαιο είναι πως σε παρασύρουν σε συναρπαστικές διαδρομές. Που ξεκινούν και καταλήγουν σε εσένα. Που πηγάζουν από μια πολύ σημαντική ανάγκη. Την ανάγκη να καταλάβεις και να βγάλεις ένα κάποιο νόημα. Δύσκολη προσπάθεια το νόημα: πολλές φορές ατελής ή αδιέξοδη, αλλά πάντα θαρρετή.