Χίλιες Μύριες Πόζες #43

Και δεν χτυπάει το τηλέφωνο.

Βάρνα, Βουλγαρία

#ΧίλιεςΜύριεςΠόζες

Χίλιες Μύριες Πόζες #8

Η τροτέζα.

Σόφια, Βουλγαρία

#ΧίλιεςΜύριεςΠόζες

Το πορτραίτο μιας Βουλγάρας

Πολλές φορές έχει τύχει να επισκεφθώ μουσεία και πινακοθήκες, για τα οποία δεν είχα υψηλές προσδοκίες, μα η εμπειρία έχει δείξει ότι ακόμα και στην πιο μικρή ή φαινομενικά ασήμαντη συλλογή, μπορεί να ανακαλύψει κανείς ενδιαφέροντα πράγματα και να μάθει ή να καταλάβει κάτι παραπάνω. Πάντοτε κερδισμένος βγαίνεις! Όπως αποδείχθηκε και στην Εθνική Πινακοθήκη της Βουλγαρίας, στο κέντρο της Σόφιας. Ο ένας λόγος της επίσκεψής μου (όπως σου εξήγησα σε προηγούμενη ανάρτηση) ήταν να ιδώ το εσωτερικό των παλαιών ανακτόρων, όπου είχαν ζήσει οι παρ'ολίγον τέσσερις Τσάροι της νεότερης Βουλγαρίας για τους οποίους είχα διαβάσει παλαιότερα αρκετά πράγματα. Ο έτερος όμως ήταν η περιέργειά μου για τα έργα των Βούλγαρων καλλιτεχνών, τη θεματολογία και τις τεχνικές τους. Εξού και είπα να σου αραδιάσω μερικά που μου έκαμαν εντύπωση.

Σαν ετούτο. Που απεικονίζει σκηνή από την βουλγαρική ύπαιθρο.

Ή αυτό το βάζο με τα λουλούδια.

Πολλοί από τους πίνακες ανήκουν στην κομμουνιστική περίοδο και είναι φανερά επηρεασμένοι από τον σοβιετικό μοντερνισμό. Αλλά διακρίνεις και τολμηρές παρεκτροπές.

Αρκετά είναι τα πορτραίτα ανδρών. Συνήθως αναδεικνύουν τη ρώμη του εργάτη, τον κάματο του γεωργού, την γενναιότητα του στρατιώτη.

Αλλά νομίζω πιο αφηγηματικά είναι εκείνα που απεικονίζουν γυναίκες.

Νεαρές, μεγαλύτερες, ηλικιωμένες. Διαφόρων εποχών και διαθέσεων. Προφίλ και ανφάς.  

Από ένα σημείο και μετά, άρχισα να εστιάζω αποκλειστικά σε εκείνες. Τις Βουλγάρες που με κοιτάζανε μέσα από τους πίνακες.  

Όπως ετούτη. Αυτοπροσωπογραφία της σπουδαίας Mariya Stolarova, από το 1961. Το ψάθινο καπέλο, το καρό φόρεμα, η κατακόκκινη καρέκλα. Θα μπορούσε και να'τανε Βαν Γκογκ.

Αυτή είναι η Maria Kalyandzhieva. Έργο του Bencho Obreshkov. Με πιο φολκορική αμφίεση. Έργο του 1940.

Μία γυναίκα δίχως όνομα και έτος. Του Stoyan Venev. Θα μπορούσε να είναι μια θεία ή μια εξαδέλφη. Θα μπορούσε να είναι και μία μαμά. Με αυτή την έκφραση της φροντίδας. Να στρώσω το τραπέζι να φάμε. Να σου ψήσω έναν καφέ. Να σου σιδερώσω και το καλό σου το πουκάμισο για αύριο.

Γυμνό. Πάλι του Venev. Σαν χάλκινη φιγούρα. Σαν άγαλμα του πάθους.

Ακόμα ένα πορτραίτο γυναίκας, του 1932. Η πινακίδα δεν έλεγε καλλιτέχνη. Το βλέμμα απροσδιόριστο. Προσπάθησα να καταλάβω το ύφος της. Υπαινικτικό, αγανακτισμένο, ειρωνικό, επικριτικό, αινιγματικό, ίσως και λίγο σαλεμένο. Μετά από ώρα, κατέληξα πως είναι βλέμμα παραίτησης. "Ας γίνει ό,τι είναι να γίνει, να τελειώνουμε". 

Ο συγγραφέας Stoyan Daskalov και η σύζυγός του, ποιήτρια Liana Daskalova, 1962. Του Zlatu Boyadzhiev. Εκείνος πιο απόμακρος και ιδεαλιστής, εκείνη πιο αποφασιστική και σίγουρη -νομίζω πως μαντεύω ποιος έκαμε κουμάντο στο σπίτι. 

Κάρμεν, 1959. Επίσης του Boyadzhiev. Η αγάπη είναι ένα ανυπότακτο πουλί.

Γυναικείο πορτραίτο του Tseno Todorov. Πιο απλανές. Σαν να κοιτάζει, αλλά να μην βλέπει. Σαν να έχει αποφασίσει την απόσταση. Σαν να έχει επιλέξει τη σιωπή.

Πολύ τις συμπάθησα αυτές τις γυναίκες. Νομίζω θα είχαν ενδιαφέρουσες ιστορίες να πουν. Ίσως και δύσκολες καθημερινότητες. Αλλά να που βρέθηκαν εδώ, ως νέες κάτοικοι των πρώην ανακτόρων. Μετά τους Αλέξανδρους και τους Φερδινάνδους, ήρθαν εκείνες εντέλει να μακροημερεύσουν στις αίθουσες του παλατιού τους.

Οι παρ'ολίγον τέσσερις Τσάροι της Βουλγαρίας

Αμέσως μετά την απόκτηση της ανεξαρτησίας της από τους Οθωμανούς, η Βουλγαρία όρισε για πρωτεύουσά της τη Σόφια. Και στο κέντρο της, οικοδομήθηκαν τα βασιλικά ανάκτορα σε σχέδια του αυστριακού αρχιτέκτονα Βίκτορ Ρούμπελμάγιερ -που τον εφωνάζεις και γεμίζει το στόμα σου. Το κτήριο είναι εκλεκτικιστικού ρυθμού, συνδυάζοντας στοιχεία νεο-μπαρόκ με διάφορα δάνεια από δυτικοευρωπαϊκά παλάτια. Κατά τον 19ο αιώνα, τέτοιου είδους αρχιτεκτονικές αναφορές υιοθετούνταν ενθουσιωδώς από τα νεότευκτα βασίλεια των Βαλκανίων που πάσχιζαν να αποκτήσουν "ευρωπαϊκή" ταυτότητα -αν και για να αποτινάξουν από πάνω τους τις ανατολίτικες επιδράσεις της μακράς οθωμανικής τους εμπειρίας, θα απαιτείτο πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια, όπως καλά γνωρίζεις και από τα καθ'ημάς.

Σε αυτά τα ανάκτορα κατοίκησαν διαδοχικά οι πατ'ολίγον τέσσερις Τσάροι της Βουλγαρίας, Αλέξανδρος του Μπάττενμπεργκ, Φερδινάνδος ο Α' και Μπαρίς ο Γ'. Και λέω παρ'ολίγον τέσσερις, διότι ο γιος του Μπαρίς, ο Συμεών ο Β', δεν πρόκαμε να καλοκαθήσει στο θρόνο και εκδιώχθηκε λόγω της αλλαγής του καθεστώτος στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου -φύσηξε υπαρκτός σοσιαλισμός και τον εσήκωσε! Έχοντας κατά καιρούς διαβάσει αρκετά για τους τσάρους αυτούς, το'χα καημό να μπω στα παλαιά ανάκτορα -που σήμερα στεγάζουν την Εθνική Πινακοθήκη. Είχα κατ'επανάληψη περάσει απ'έξω αλλά είτε ήσαν κλειστά, είτε τύχαινε να βιάζομαι και προσπερνούσα. Αλλά τούτη τη φορά, τα κατάφερα.

Το εσωτερικό του κτηρίου είναι αρκετά εντυπωσιακό και είναι προφανές πως έχει γίνει τα τελευταία χρόνια, συστηματική προσπάθεια συντήρησης και ανάδειξης. Μπορεί κανείς να θαυμάσει την αίθουσα του θρόνου, σαλόνια, τραπεζαρίες, αίθουσες χορού, μνημειώδεις σκάλες και βεβαίως υπνοδωμάτια και καθιστικά. 

Ο πρώτος που κατοίκησε τούτα τ'ανάκτορα ήταν ο Αλέξανδρος του Μπάττενμπεργκ, στον οποίο δόθηκε το 1879 ο θρόνος του νέου Βασιλείου μετά την απόκτηση της ανεξαρτησίας του από τους Οθωμανούς. Παρότι νέος και άπειρος, επέδειξε σημαντικές διπλωματικές και στρατιωτικές ικανότητες -που κοιτάζοντας το βιογραφικό του, καθόλου δεν του το'χες καθότι ήταν ένας τριτοτέταρτος ευγενής της Έσσης. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, επιτεύχθηκε η θριαμβευτική ένωση με την Ανατολική Ρωμυλία (1885) που μετέτρεψε την μικροσκοπική Βουλγαρία στο μεγαλύτερο σε έκταση κράτος της Βαλκανικής μετά την Οθωμανική Αυτοκρατορία, εκπλήσσοντας (δυσάρεστα) την Ελλάδα και τη Σερβία. Η ανοικτή του αντιπαράθεση με τη μαμά-Ρωσία όμως, στην οποία εν πολλοίς χρωστούσε η Βουλγαρία την ανεξαρτησία της, του στοίχισε το θρόνο, καθώς εκδιώχθηκε με πραξικόπημα που οργάνωσαν φιλορωσικοί κύκλοι. Αμ δεν τα βάζεις με τη Ρώσικη Μαφία: νταζβιντάνια και αντίο σας! Έζησε το υπόλοιπο της ζωής του υπηρετώντας στον αυστριακό στρατό και διαμένοντας στο Γκρατς, όπου παντρεύτηκε την ηθοποιό και τραγουδίστρια της όπερας Johanna Loisinger. Πέθανε μόλις στα 36 του.   

Τον διαδέχθηκε ο Φερδινάνδος ο Α', ο οποίος φρόντισε να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τη Ρωσία, βαφτίζοντας μάλιστα το πρώτο από τα παιδιά του (τον διάδοχο Μπαρίς) ορθόδοξο και προκαλώντας με την κίνησή του αυτή, τη μήνη των συγγενών του στους γερμανικούς βασιλικούς κύκλους. Όταν μπλέκουνε τα σόγια, άκρη δεν βρίσκεις. Όμως η περιφρόνηση για τον Φερδινάνδο δεν αφορούσε μόνο τα βαφτίσια των παιδιών του και τις διπλωματικές του ακροβασίες, αλλά κυρίως τον έκλυτο βίο του. Για να το θέσω κάπως διακριτικά, θα τον εχαρακτήριζες φιλήδονο. Επιδιδόταν σε λογής λογής όργια που σκανδάλιζαν τα ήθη της εποχής, σύναπτε σχέσεις με γυναίκες ταπεινής καταγωγής, υπολοχαγούς, βαλέδες (ντάμες, ρήγες) και λοιπά μέλη του υπηρετικού προσωπικού, λέγεται πως είχε αποκτήσει κάμποσα νόθα παιδιά, ενώ συχνά ήταν τα ταξίδια του στο Κάπρι για να απολαύσει την ελευθεριότητα του μέρους -προφανώς, διότι δεν είχε ακόμα εφευρεθεί η Μύκονος. Πολλοί εστεμμένοι τον χλεύαζαν ευθέως, ενώ η (τάχα-μου αειπάρθενος) εξαδέλφη του, βασίλισσα Βικτώρια της Αγγλίας, τον εχαρακτήριζε εξαιρετικά γυναικωτό. 

Η περίοδος της βασιλείας του Φερδινάνδου πάντως (1908-1918) υπήρξε εξόχως σημαντική για τη Βουλγαρία, η οποία έχοντας μεγαλοϊδεατικές βλέψεις, επένδυσε συστηματικά στην ενίσχυση των στρατιωτικών της δυνάμεων. Μάλιστα είχε τότες αποκτήσει το χαρακτηρισμό "Πρωσία των Βαλκανίων" -κυρίως από Γερμανούς, που πολύ τους εκτιμούνε κάτι τέτοιους μιλιταρισμούς. Παρά την επιτυχία όμως του Α' Βαλκανικού, η Βουλγαρία υπέστη ως γνωστόν οδυνηρή ήττα από τους Έλληνες και τους Σέρβους στον Β' Βαλκανικό (την οποία φέρει μέχρι σήμερα βαρέως), ενώ η επιλογή να ταχθεί με τις Κεντρικές Δυνάμεις κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, αποδείχθηκε άστοχη και στοίχησε εντέλει στον Φερδινάνδο το θρόνο του. Τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του, τις έζησε στο Κόμπουργκ της Γερμανίας. Στα 86 του μάλιστα, παντρεύτηκε μυστικά την 26χρονη βοηθό του, Alzbeta Brezakova, απόφαση που δεν ενέκρινε καθόλου η οικογένειά του. Όταν ο Φερδινάνδος πέθανε έναν χρόνο αργότερα, η Alzbeta επέστρεψε στη γενέτειρά της την Τσεχοσλοβακία, αποκρύπτοντας ότι ήτανε χήρα πρώην εστεμμένου ώστε να αποφύγει τυχόν διώξεις από πλευράς του κομμουνιστικού καθεστώτος. Ξαναπαντρεύτηκε, απέκτησε και μία κόρη, στην οποία αποκάλυψε το μεγάλο της μυστικό δυο χρόνια πριν το θάνατό της, το 2015.

Ο τελευταίος από τους τρεις, ο Μπαρίς ο Γ', θέλοντας προφανώς να ρεφάρει κάπως την απώλεια εδαφών των προηγούμενων δεκαετιών και επιδιώκωντας την πολυπόθητη έξοδο στο Αιγαίο, τάχθηκε πάλι με τους Γερμανούς στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (όπως έλεγε ο Λουντέμης, αν κάνεις δυο φορές το ίδιο λάθος, στη δεύτερη φορά δεν πρόκειται για λάθος αλλά για επιλογή). Πράγματι, πέρασαν υπό βουλγαρικό έλεγχο, μεγάλο μέρος της Μακεδονίας και της Θράκης, αλλά και η περιοχή της Νότιας Ντομπτουτζάς (είναι από τις λίγες περιπτώσεις που σου'ρχεται ντομπρουτζάς και το απολαμβάνεις). Όμως ο Μπαρίς απέφυγε να στείλει βουλγαρικά στρατεύματα προς ενίσχυση της γερμανικής εισβολής στη Σοβιετική Ένωση (μαμά-Ρωσία), ενώ επίσης αρνήθηκε να παραδώσει στους Ναζί τους Εβραίους που διαβιούσαν στη χώρα. Τον Αύγουστο του 1943, λίγο μετά την επιστροφή του από ταξίδι στη Γερμανία κατά το οποίο συνάντησε τον Χίτλερ, ο Μπαρίς πέθανε αιφνιδιαστικά, με κάποιους μέχρι και σήμερα να υποστηρίζουν πως δηλητηριάστηκε. Τον διαδέχθηκε για εξαιρετικά βραχεία περίοδο ο εξάχρονος γιος του, Συμεών ο Β' που το 1946 εξορίστηκε από το κομμουνιστικό καθεστώς (για να επανέλθει όμως, πολύ αργότερα, το 2001 ως εκλεγμένος πρωθυπουργός της χώρας). 

Γιατί κάθομαι και σου τα εξιστορώ όλα αυτά; Αφενός διότι συνέβησαν με επίκεντρο ετούτο το παλάτι και αφετέρου για να σου επισημάνω ότι η πραγματικότητα συγγράφει πολύ πιο ενδιαφέροντα, ανατρεπτικά και θεοπάλαβα σενάρια από τη μυθοπλασία. Όπως στη περίπτωση της Βουλγαρίας. Η οποία έχει ξεφυλλίσει με ταχύτητα διάφορα κεφάλαια στην ιστορία της: βασιλείες, κομμουνισμούς, μεγαλοϊδεατισμούς, δημοκρατίες, πολέμους, μεγαλειώδεις θριάμβους και παταγώδεις αποτυχίες. Κι αν τα ξανασυζητάμε αυτά τα θέματα είναι όχι για να σκουπίσουμε τις σκιές από τα καλογυαλισμένα πατώματα και τους διακοσμημένους τοίχους, αλλά γιατί σε κάθε τόπο η ιστορία παραμένει προϋπόθεση της αυτογνωσίας. 

Κέντησε με λουλούδια τα μαλλιά σου!

Κάθε Άνοιξη και μία κατάκτηση. Κι ας ταλαντεύεται αυτές τις μέρες ο καιρός, ξεκάθαρη είναι πλέον η επικράτηση των πιο θερμών του διαθέσεων. Κι ας κάμει ακόμα ψύχρα το βραδάκι -εσύ, σαν δένει ο ήλιος τα μεσημέρια, δεν την αντέχεις άλλο τη ζακέτα. Το βλέπεις στα πολύχρωμα μπουμπουκιάσματα της φύσης, το αισθάνεσαι στη λιάση που σε χαϊδεύει πλέον στοργικά από νωρίς το πρωί. Πάει, τελείωσε ο χειμώνας!

Δεν είναι δα λοιπόν περίεργο που την έχουμε τούτη τη συγκεκριμένη Κυριακή για σημαντική μας μέρα.

Και τη χαιρόμαστε και την εορτάζουμε και την απολαμβάνουμε. Στους δρόμους, στις πλατείες, στις πόλεις μας. Στα χωριά και στις εξοχές μας.

Μπορεί βάγια να μην έχουμε -σπανίζουν βλέπεις στα δικά μας τα κλίματα, εδώ βορείως της Ροδόπης- μα διαθέτουμε ωραιότατα φύλλα ιτιάς που μοιράζονται από ενωρίς στις εκκλησιές.

Κι όλος ο κόσμος σπεύδει στην πρωινή λειτουργία για να λάβει από τον παπά τις πρασινάδες του και ν'ανταλλάξει ευχές με τους αγαπημένους του ανθρώπους.

Από όλες τις εκκλησιές της πόλης μας -μεγάλες και μικρές, παλιές και ακόμα παλαιότερες- εμένα θα μου επιτρέψεις να προτιμώ ετούτη. Τη Sveta Marina. 

Ίσως γιατί είναι πιο παρακεί από τις ιστορικές εκκλησίες που επισκέπτονται συνήθως οι τουρίστες όταν έρχονται στο Πλόβντιβ.

Ίσως γι'αυτές τις θαυμάσιες εικονογραφίες στους εξωτερικούς τοίχους και στις αψίδες. Με τον Αδάμ, την Εύα και το καταραμένο φίδι.

Με τον Ιησού, πλαισιωμένο από τους Δώδεκα Αποστόλους. Σ'αυτό το υπέροχο κυανό καδράρισμά τους.

Ναι, της έχω αδυναμία αυτής της εκκλησίας. Ίσως για το εξαιρετικό ξύλινο καμπαναριό που στέκει δίπλα της ωσάν δέντρο υπεραιωνόβιο πούχει για φυλλωσιά του ιστορίες από καιρούς αλλοτινούς.

Ίσως και για την ήσυχη αυλή που την αγκαλιάζει στοργικά και πλημμυρίζει κάτι μέρες σαν αυτήν, με κόσμο από τη γειτονιά που φοράει τα κυριακάτικά του και την πιο θετική του διάθεση. 

Πράγματι, αν ανοίξεις τα πνευμόνια σου, την ανασαίνεις τη γιορταστική επιθυμία και την όρεξη για ανταμώματα. Γιατί εντέλει δεν είναι οι εποχές καθαυτές, αλλά οι διαθέσεις σου, που ορίζουν τους καιρούς σου.

Σχεδόν κάθε γυναίκα που θα συναντήσεις στο διάβα σου -μικρή, μα και πιο μεστωμένη-, θάχει περασμένο στα μαλλιά της πλεχτό στεφάνι από λουλούδια. Πούναι παράδοση παλιά και καλοδιατηρημένη. Από αυτές που χαίρεσαι πράγματι να βλέπεις πως παραμένουν ζωντανές.

Δεν είναι τυχαίο πως τη φωνάζουμε Vrubnitsa, τούτη την Κυριακή. Διότι Vrubnitsa, αυτό σημαίνει: μέρα των άνθεων. Κυριακή των Βαΐων για εσένα, Κυριακή όλων των λουλουδιών για εμάς. Της Άνοιξης και της αφύπνισης. Κι αν τυχόν σε λένε Βιολέτα, Ρόζα ή Λίλια -ονόματα αρκετά φορεμένα εδώ στη Βουλγαρία- σήμερις έχεις και την ονομαστική σου τη γιορτή, να σε χαιρόμαστε! Δηλαδής και Μπουκαμβίλια ή Τουλίπα ή Γλαδιόλα να σε λέγανε, πάλι σήμερις θα σου λέγαμε χρόνια πολλά και θα περιμέναμε κεράσματα!

Στο τέλος της ημέρας, οι νεαρότερες κοπέλες βγάνουν από τα μαλλιά τους τα ανθοστόλιστα στεφάνια και τα πετάνε καθ'όπως ορίζει η παράδοση στο ποτάμι. Ελπίζοντας πως εκείνα θα ταξιδέψουν ως τον εκλεκτό που θα κερδίσει την καρδιά τους.

Τύχη θε να σου φέρει η ροή του μακάριου Μαρίτσα, του ποταμιού μας. Που κάποτες Έβρος γίνεται κι ύστερα από χιλιόμετρα πολλά, φθάνει και χύνεται στο Αιγαίο. Ένα ποτάμι κι η ζωή, θέλει κομπόση τύχη για νάβρει το δικό σου το στεφάνι στο διάβα του, την αγάπη που γυρεύει.

Όσο προχωράει η μέρα, πυκνώνει ο κόσμος στην κεντρική μας την πλατεία και δύσκολα βρίσκεις τραπέζι να κάτσεις να πιεις το αναψυκτικό σου ή να φας κανένα παγωτάκι. Μα και στον πεζόδρομο με τα εμπορικά τα καταστήματα, η κίνηση αυξάνει. Οικογένειες με μικρά παιδάκια, ηλικιωμένα ζευγάρια, παππούδες με τα εγγόνια τους, νεαροπαρέες. Που και που ακούς και τίποτις ελληνικά -από εκείνα με την πιο γιομάτη προφορά της Βόρειας Ελλάδας με τα "με" και με τα "σε", με το παχύ το λάμδα. Κάμποσοι είναι εκείνοι που έρχονται κατά δω από τη Θεσσαλονίκη, από την Καβάλα, τη Δράμα και τας Σέρρας για μερικές ημέρες διακοπών.

Είναι φτηνές άλλωστε οι τιμές, εδώ στο Πλόβντιβ. Και επειδής Χριστιανορθόδοξοι όλοι μας, τυγχάνει να συμπίπτουν οι γιορτές μας -και κάπου κάπου και οι συνήθειές μας. Κι ας τη γνωρίζουν την πόλη ετούτη με το παλιό της όνομα οι Έλληνες, ως Φιλιππούπολη. Με έναν τρόπο μπορούν θαρρώ ν'αναγνωρίσουν κάποιες συγγένειες. Πολλούς αιώνες άλλωστε γειτονεύουμε. Και πλέκονται οι μοίρες μας στον αργαλειό του χρόνου.

Απόφαση είναι ξεύρεις, το αν θα σταθείς σε όσα μας χωρίζουν ή σε όσα μας ενώνουν. Αν το θελήσεις, πολλά θα βρεις από τα πρώτα, πολλά θα βρεις και από τα δεύτερα. Απόφαση είναι δική σου το τί θέλεις ν'αποδείξεις!

Ο κεντρικός πεζόδρομος καταλήγει σε ένα άνοιγμα που συναντιούνται άνθρωποι, εποχές και μνημεία. Από τη μία η εμπορική κίνηση της σύγχρονης πόλης, από την άλλη το παλιό τζαμί της Οθωμανικής περιόδου, το Τζουμαγιά τζαμί.

Και ακριβώς κάτου από τα πόδια μας, το ρωμαϊκό θέατρο -για την ακρίβεια, το ένα εκ των δύο αρχαίων θεάτρων που έχουμε στην πόλη μας.

Διότι σε περίπτωση που δεν το ξεύρεις, οφείλω εdώ να σε ενημερώσω πως έχει τούτο το μέρος, ιστορία μακραίωνη. Και πως είναι διάσπαρτο με αρχαιότητες και μνημεία πολλών διαφορετικών περιόδων. Όχι μίαν Άνοιξη λοιπόν, αλλά πολλές έχει ο τόπος περασμένες. Τη μια μετά την άλλην. Ξανά και ξανά, αναπόδραστη είναι μοίρα. Πρέπει ν'ανθίσεις ώστε μετά και πάλι να πενθήσεις.

Από την Αγιά Μαρίνα ξεκινήσαμε, στο Τζουμαγιά τζαμί καταλήξαμε, περίεργη διαδρομή στ'αλήθεια. Σε μία πόλη που κάποτες μιλούσε κι ελληνικά -πριν να σβηστούν τα ονόματα των Αγίων από τις εικόνες. 

Κάτου από το τζαμί υπάρχει ένας παλιός τούρκικος καφενές πούχει για όνομα, τ'όνομα του τεμένους και σερβίρει ωραιότατα σιροπιαστά. Έλα να κάτσουμε κι άσε να σε κεράσω.

Τούτη την Κυριακή, πριν τη Μεγαλοβδομάδα, την ξημερώνει πάντα η επιθυμία της επόμενης. Η ελπίδα της επόμενης. Κι είναι η ελπίδα σημαντικό πράμα στον άνθρωπο -ίσως το σημαντικότερο.

Γι'αυτό ακριβώς θαρρώ πως την ελπίδα του, οφείλει ο καθείς να την επιλέγει προσεκτικά. Με σύνεση, με επίγνωση, με θάρρος.

Και να νίπτει τας χείρας του όχι από αδιαφορία ή άγνοια ή ασυνειδησία. Να τα νίπτει για να παραμένει καθαρός και τίμιος.

Για να μπορεί να σοροπιάζει την καρδιά και το μυαλό του, την έρμη την ψυχούλα του, σε κάθε Άνοιξη που έχει κερδισμένη.

Άντε, ας γλυκαθούμε.