Τ'αλατιού

Στη βόρεια άκρη του Γκότζο, του δεύτερου μεγαλύτερου νησιού της Μάλτας, απλώνεται ένα από τα πιο παράξενα τοπία που μπορείς να συναντήσεις στη Μεσόγειο. 

Πρόκειται για χαμηλές βραχώδεις πλατφόρμες από κοραλλιογενή ασβεστόλιθο, γεννημένες πριν από περίπου τριάντα εκατομμύρια χρόνια στον πυθμένα (κάποτες) μιας αρχαίας θάλασσας, που όμως δεν έχουν λαξευτεί μονάχα από τα κύματα και τον άνεμο, αλλά και από ανθρώπινα χέρια.

Ναι, είναι αλυκές. Κάποιες από αυτές πιστεύεται ότι ανάγονται στη ρωμαϊκή εποχή, ίσως ακόμη και παλαιότερα, αν και οι περισσότερες έχουν πάρει τη σημερινή τους μορφή μέσα στους τελευταίους τρεις-τέσσερις αιώνες. 

Η διαδικασία συλλογής του αλατιού είναι κι εδώ απλή: η θάλασσα γεμίζει τις λαξευμένες δεξαμενές, ο δυνατός μεσογειακός ήλιος και ο άνεμος εξατμίζουν το νερό και εκείνο που απομένει είναι το αλάτι. 

Το οποίο μπορεί σήμερα να κοστίζει ελάχιστα και να τ’ αποφεύγεις γιατί το’χεις συνδέσει με αυξημένη αρτηριακή πίεση και στο’χει περιορίσει ο γιατρός σου, αλλά τους προηγούμενους αιώνες αποτελούσε ένα από τα πολυτιμότερα αγαθά, καθώς χρησίμευε ως βασικό μέσο συντήρησης τροφίμων πριν την εφεύρεση της ψύξης. 

Χάρη στο αλάτι μπορούσαν να διατηρηθούν τρόφιμα όπως το κρέας, τα ψάρια, τα τυριά και τα λαχανικά για μήνες, γεγονός που επέτρεψε στους ανθρώπους να ταξιδεύουν, να τροφοδοτούν στρατούς, να επιβιώνουν τον χειμώνα και να αναπτύσσουν εμπορικά δίκτυα μεγάλων αποστάσεων. Δεν είναι τυχαίο ότι για την εκμετάλλευση του αλατιού, δημιουργήθηκαν εμπορικοί δρόμοι, επιβλήθηκαν φόροι, ξέσπασαν συγκρούσεις και χτίστηκαν περιουσίες. 

Για τη μεταφορά του πολύτιμου αυτού αγαθού, οι Ρωμαίοι -που ήταν μανούλες σε κάτι τέτοια- είχαν σιάξει τη διάσημη Via Salaria, τον «Δρόμο του Αλατιού», ενώ από το λατινικό salarium –το επίδομα που συνδεόταν με την προμήθεια αλατιού– προέρχεται η αγγλική λέξη salary.  

Εδώ στο Γκότζο, οι τετράγωνες και ορθογώνιες δεξαμενές απλώνονται μέχρις εκεί που σκάει το κύμα, σχηματίζοντας ένα τεράστιο γεωμετρικό μωσαϊκό. Άλλες είναι γεμάτες με νερό που αντανακλά τον ουρανό σαν καθρέφτης, άλλες έχουν στεγνώσει αφήνοντας πίσω τους μια λεπτή λευκή κρούστα αλατιού. 

Ξωπίσω τους ασβεστολιθικοί λόφοι με καφετιά και γκρίζα χρώματα συμπληρώνουν ένα τοπίο σχεδόν εξωγήινο που μοιάζει να ξεπήδησε από το Star Wars ή το Dune -καλού κακού κράτα αναμμένη τη μηχανή στο διαστημόπλοιο, μήπως πεταχτεί κάνα γιγάντιο σκουλήκι και απογειωθούμε να γλιτώσουμε.

Εγώ λοιπόν που γενικώς δεν το προτιμώ ιδιαιτέρως το αλάτι (ενίοτε ξεχνάω ολωσδιόλου να το βάλω στο φαΐ μου), τις αλυκές πολύ τις εκτιμώ. 

Ίσως γιατί μου αρέσει αυτός ο αργός, σχεδόν τελετουργικός κύκλος τους: το γέμισμα, η εξάτμιση, η συλλογή, κι έπειτα φτου κι από την αρχή. Ίσως γιατί, σε μια εποχή όπου όλα μοιάζουν αναλώσιμα και τυποποιημένα, το αλάτι εξακολουθεί να παράγεται με τον ίδιο τρόπο εδώ και χιλιάδες χρόνια. Με τον ίδιο ήλιο. Με την ίδια θάλασσα. Και με την ίδια υπομονή. 

Σε μια ζωή που εξαντλείται, ανεξάντλητο θαρρείς πως είναι τουλάχιστον αυτό.