Τα ελάφια της Νάρα

Η Νάρα υπήρξε η πρώτη (σταθερή) πρωτεύουσα της Ιαπωνίας, από το 710 έως το 784 και θεωρείται ιδιαιτέρως σημαντική, καθώς εδώ τέθηκαν οι βάσεις για τη συγκρότηση του πρώιμου ιαπωνικού κράτους και την εδραίωση του βουδισμού. Σε μία σχετικά μεγάλη καταπράσινη έκταση στο ιστορικό κέντρο της πόλης, θα συναντήσεις ιερά, ναούς, μονοπάτια, τουρίστες και κάμποσους Ιάπωνες με παραδοσιακές ενδυμασίες.

Το στοιχείο όμως που κλέβει την παράσταση και καταλαμβάνει υποχρεωτικά πρωταγωνιστικό ρόλο στις φωτογραφίες είναι τα περίφημα ελάφια που σουλατσάρουν στο χώρο. Σύμφωνα με την παράδοση, ο θεός Takemikazuchi έφθασε στην πόλη Νάρα καβάλα σε ένα λευκό ελάφι -επιλογή κάπως αξιοπερίεργη, δεδομένου ότι ο εν λόγω ήταν θεός του κεραυνού, των συγκρούσεων και λίγο ζοχάδας. Έκτοτε, τα συμπαθή τετράποδα θεωρήθηκαν ιερά και μέχρι σήμερα προστατεύονται αυστηρά, ενώ περιφέρονται ελεύθερα, τρυπώνουν ανενδοίαστα στα πιο απίθανα μέρη, ποζάρουν νωχελικά και βεβαίως έχουν το ακαταλόγιστο ακόμα κι όταν κάνουν τις πιο απίθανες σκανδαλιές όπως το να βουτήξουν κάποιο αντικείμενο από τα καταστήματα της περιοχής ή να σε πάρουν στο κατόπι για να τους δώσεις κάτι να φάνε. Περιμένεις να συναντήσεις το Μπάμπι το ελαφάκι και σου εμφανίζεται ο Μπάμπης ο τραμπουκάκος.

Από τους πάγκους με τα μεροραμπίλια, μπορείς να αγοράσεις ένα ειδικό κράκερ από πίτουρο ρυζιού και αλεύρι που λέγεται shika senbei και αρέσει ιδιαιτέρως στα ελάφια για να τα ταΐσεις με αυτό (αν και έχουν τελευταία δημοσιευτεί μελέτες που διατείνονται ότι η σχεδόν μονοφαγική του κατανάλωση, ίσως δεν ωφελεί ιδιαιτέρως την υγεία τους). Το αξιοπερίεργο είναι ότι άπαξ και τους δώσεις κανένα τέτοιο κράκερ, πολλά ελάφια σου κάμουν υπόκλιση με την ελπίδα να λάβουν κι άλλο. Ο Παβλόφ θα το έλεγε εξαρτημένη αντίδραση, ήτοι διασύνδεση συγκεκριμένου ερεθίσματος με προσδοκώμενη ανταμοιβή.

Εγώ θα πω ότι σε μία χώρα όπου η υπόκλιση δεν είναι απλώς ένας χαιρετισμός ευγενείας, αλλά σημαντικός κώδικας κοινωνικής αλληλεπίδρασης που δηλώνει σεβασμό, ευγνωμοσύνη, απολογία ή και αναγνώριση της θέσης του άλλου, η (ας πούμε) αφομοίωση και αναπαραγωγή του πρωτοκόλλου ακόμα και από τα ελάφια, είναι τελοσπάντων ανησυχητικά ύποπτη.