Φέρτο

 

Ο διαγωνισμός τραγουδιού της Eurovision αποτελεί ένα ιδιόμορφο μείγμα γεωπολιτικής, camp αισθητικής, πανηγυριού και συλλογικής φαντασίωσης. Η αντοχή της στον χρόνο και η μεγάλη δημοφιλία που απολαμβάνει δεν εξηγούνται από τη μουσική ποιότητα των τραγουδιών που συμμετέχουν (αν και κάποια εξ αυτών μπορεί να είναι όντως ενδιαφέροντα), αλλά από την ικανότητά της να λειτουργεί ως μια καρναβαλική συνάντηση όπου τα εθνικά φαντασιακά ανταγωνίζονται δίχως άσκηση βίας: νικητής αναδεικνύεται όχι ο οικονομικά ή γεωπολιτικά ισχυρότερος (παροιμιώδεις οι κακές επιδόσεις του Ηνωμένου Βασιλείου ή της Γερμανίας), αλλά εκείνος που προκαλεί τη μεγαλύτερη εντύπωση ή εξασφαλίζει την ευρύτερη συμπάθεια. 

Σημειολογικά, η Eurovision είναι μια μηχανή παραγωγής συμβόλων και προβολής αφηγήσεων. Κάθε συμμετοχή επιδιώκει να αποτυπώσει ταυτοτικά χαρακτηριστικά της χώρας (έστω κι αν δεν είναι απαραιτήτως κυρίαρχα ή τυχόν ξενίζουν/ενοχλούν τους όσους δεν εκφράζονται από αυτά), εκπεφρασμένα σε έναν παγκοσμιοποιημένο ποπ κώδικα και με προνομιακή ανάδειξη επιμέρους υποκουλτουρών (LGBTQ+, camp/kitsch, meme/internet culture, goth κ.λπ.).

Ο θεατής παρακολουθεί -πολλές φορές με σαρκαστική ή περιπαικτική διάθεση- το τηλεοπτικό σόου, αναγνωρίζοντας μεν τα εύπεπτα χαρακτηριστικά του, απολαμβάνοντας δε την έκφραση γνώμης/κριτικής του. Παράλληλα μπορεί να επενδύει συναισθηματικά στην εθνική συμμετοχή (επιχαίροντας για τη διάκριση ή και την καταβαράθρωσή της), χωρίς σημαντικό ή ουσιαστικό κόστος.

Σε έναν κόσμο αλγοριθμικής εξατομίκευσης και ψηφιακής μοναξιάς, η Eurovision αναδεικνύεται σε ιδιότυπη εμπειρία μαζικής συμμετοχής στην οποία άνθρωποι βλέπουν και σχολιάζουν το ίδιο πράγμα ταυτόχρονα. Η επιτυχία της βρίσκεται στις αντιφάσεις της: είναι ταυτόχρονα αυθεντική και επιτηδευμένη, εθνική και μεταεθνική, ειρωνική και συγκινητική, σοβαρή και γελοία. Και επειδή ο σύγχρονος κόσμος είναι κατεξοχήν αντιφατικός και κατακερματισμένος, η Eurovision συνεχίζει να παραμένει επίκαιρη και ενδιαφέρουσα ως μωσαϊκό τέτοιων αντιφάσεων.