Flyover

Είσαι πεζός και επιθυμείς να περάσεις μία λεωφόρο με έντονη κίνηση αυτοκινήτων. Αν είσαι στην Κοπεγχάγη, εντοπίζεις εύκολα μία διάβαση πεζών και περνάς αμέριμνος γνωρίζοντας ότι όλοι οι οδηγοί θα σταματήσουν, δίνοντάς σου προτεραιότητα. Αν είσαι στην Αθήνα, θα αναζητήσεις κάποιο φανάρι και θα περιμένεις υπομονετικά να ανάψει το πράσινο για να περάσεις -αν και καλού-κακού θα ελέγξεις δεξιά κι αριστερά διότι ο φόβος φυλάει τα έρμα. Αν είσαι στο Κάιρο και με δεδομένο ότι φανάρια δεν έχουμε, θα αρχίσεις να τρέχεις πανικόβλητος ανάμεσα στα διερχόμενα αμάξια και καλή σου τύχη, να ζήσουμε να σε θυμόμαστε. Αν πάλι, βρίσκεσαι στην Μπανγκόκ, δεν έχεις παρά να ανέβεις τη σκάλα. Της πεζογέφυρας. Όχι που θα κάτσεις να χασομεράς περιμένοντας το φανάρι ή θα ρισκάρεις να γίνεις χαλκομανία από Αιγύπτιο φορτηγατζή.

Ναι, στην Μπανγκόκ υπάρχει η λύση της πεζογέφυρας. Και για να είμαι πιο ακριβής, δεν σου μιλώ για την απλή, μεμονωμένη πεζογέφυρα σαν αυτές που ίσως φαντάζεσαι να ενώνουν τις δύο πλευρές ενός δρόμου, αλλά για ένα σύμπαν από πεζογέφυρες που συχνά ενώνονται μεταξύ τους, κάμουν γωνίες, στρίβουν, σχηματίζουν κόμπους, περνάνε μέσα από κτήρια, διακλαδώνονται σε σταυροδρόμια και γενικώς σχηματίζουν ένα δίκτυο πολλών χιλιομέτρων -ανάλογο με εκείνο που μπορείς να βρεις στο Χονγκ Κονγκ, το Τόκιο και τη Σιγκαπούρη. 

Η Μπανγκόκ απόκτησε τις πρώτες της μεγάλες πεζογέφυρες τη δεκαετία του 1970, όταν οι μεγάλες λεωφόροι της –όπως η Sukhumvit και η Phahonyothin–  μετατράπηκαν σε κόλαση τροχοφόρων. Οι διαβάσεις δεν επαρκούσαν, οι πεζοί ξεροστάλιαζαν στα πεζοδρόμια κάτω από τον καυτό ήλιο του καλοκαιριού ή μούσκευαν από τις ανελέητες τροπικές μπόρες, οπότε οι ιθύνοντες στράφηκαν προς τα πάνω για να εκτονώσουν την κατάσταση.

Σύντομα, οι υπερυψωμένες αυτές διαδρομές έγιναν ο σκελετός πάνω στον οποίο αναπτύχθηκε ένα νέο επίπεδο της πόλης. Οι πεζογέφυρες συνδέθηκαν απευθείας με τους σταθμούς του SkyTrain (του εναέριου τρένου), επεκτάθηκαν προς ουρανοξύστες, άρχισαν να ενώνουν κτήρια και εμπορικά κέντρα (στα οποία μπορείς να εισέλθεις από πόρτες που βρίσκονται στο ύψος της πεζογέφυρας) και σήμερα είσαι σε θέση να διασχίσεις μεγάλες αποστάσεις χωρίς να κατέβεις σχεδόν ποτέ στο επίπεδο της ασφάλτου. Αν πάσχεις από σύνδρομο ανωτερότητας και θες να μας βλέπεις αφ’υψηλού, είναι η ιδανική πόλη για σένα.

Η Μπανγκόκ αντιλήφθηκε νωρίς ότι η αποτελεσματική διαχείριση της ροής των ανθρώπων είναι εξίσου σημαντική με τη διαχείριση της κίνησης των αυτοκινήτων. Σου εξοικονομεί χρόνους, σου κάμει τη ζωή πιο εύκολη (και ασφαλή), ενώ προσφέρει τη δυνατότητα ανάπτυξης μίας νέας ανθρωπογεωγραφίας άνωθεν του δρόμου. 

Σε μία γέφυρα κοντά στο Siam, ένας ηλικιωμένος παίζει παραδοσιακό ταϊλανδέζικο έγχορδο. Λίγο παραπέρα, μια κοπέλα πουλά μικρά γιασεμιά περασμένα σε γιρλάντες για τα ταμπλό των αυτοκινήτων και τα οικογενειακά εικονοστάσια. Μία παρέα μαθητών με σχολικές στολές γελάει δυνατά καθώς κοιτάζει κάτι στο κινητό -ένας εξ αυτών ρουφάει με ευχαρίστηση το bubble tea του. Άνθρωποι περιπατούν παρακολουθώντας σήριαλς στο κινητό τους, τόσο απορροφημένοι που μοιάζουν να κινούνται στον αυτόματο πιλότο. Ανάμεσά τους ξεγλιστρούν βιαστικοί υπάλληλοι, διανομείς και νεαροί με πατίνια.

Άσε που μπορείς να κάμεις και ωραιότατα ψώνια πάνω στους πεζοδρόμους. Κάμποσοι είναι οι πλανόδιοι που πουλάνε θήκες κινητών, ακουστικά, κομμένα φρούτα μέσα σε σακουλάκια, παγωμένο νερό, γάλα καρύδας, ομπρέλες για την ξαφνική βροχή, σωβρακοφανέλες από μπαμπού, πλαστικά παιχνίδια. Αν σε πιάσει η λιγούρα, θα βρεις και κάμποσα καλούδια για να μασουλήσεις: ψητό κοτόπουλο, τηγανητές μπανάνες, γαρίδες και dumplings.

Οι πεζογέφυρες είναι ίσως τα καλύτερα παρατηρητήρια της Μπανγκόκ. Από εκεί επάνω εποπτεύεις πράγματα που στο επίπεδο του δρόμου δεν είναι εύκολο να παρατηρήσεις. Παρακολουθείς διαδρομές ανθρώπων και τροχοφόρων σε μεγαλύτερη διάρκεια και έκταση, εντάσσεις μονάδες σε ευρύτερες χορογραφίες, αντιλαμβάνεσαι τα κτήρια στα πιο πραγματικά μεγέθη τους. Βλέπεις μικρούς χώρους λατρείας στριμωγμένους μεταξύ ουρανοξυστών, υπαίθριους πάγκους με φωνακλάδες εμπόρους, πλανόδιους αστρολόγους και ρακοσυλλέκτες, κουβαριασμένες ηλεκτρικές καλωδιώσεις που θα οδηγούσαν έναν Ευρωπαίο μηχανικό σε βαριά ψυχοφάρμακα.

Μπορεί η Μπανγκόκ να διαθέτει ένα από τα πιο χαοτικά δίκτυα κυκλοφορίας που έχω δει, περιέργως όμως οι άνθρωποι σπάνια εκδηλώνουν εκνευρισμό. Οι κόρνες ακούγονται πολύ λιγότερο απ' όσο θα περίμενε κανείς, οι τυχόν καθυστερήσεις και τα μποτιλιαρίσματα αντιμετωπίζονται με στωικότητα. Εδώ που τα λέμε, μήπως είναι και για σένα ο βουδισμός η λύση για να αντιμετωπίσεις και το δικό σου θεματάκι με την κίνηση στον Κηφισό; Διότι καημένε όσο και να χτυπιέσαι πάνω στο τιμόνι, να ανοίξει η θάλασσα των τροχοφόρων μπροστά σου για να περάσεις, δεν γίνεται. Εκτός κι αν είσαι κανένας Μωυσής και μας το κρύβεις. 

Η Μπανγκόκ είναι μία πόλη διαρκούς κίνησης. Μποτιλιαρισμένοι αυτοκινητόδρομοι, φουσκωμένα κανάλια, επιβαρυμένες γειτονιές που στενάζουν από τον κόσμο. Αλλά και ουρανοξύστες, ναοί, τρένα, tuk-tuk και ποδήλατα. Ένα ασυμμάζευτο χάος που γιομίζει τις αισθήσεις σου με συνεχή ερεθίσματα και σε ρουφάει μέσα στην εκκωφαντική του ένταση. 

Αυτή η ανάβαση λοιπόν στις πεζογέφυρες λειτουργεί εντέλει και ως τρόπος διαφυγής. Μία συλλογική απόδραση σε μία δεύτερη διάσταση. Που αλλάζει τις γεωμετρίες και αναδιατάσσει τις προοπτικές. 

Και που μετατρέπει τον κουστουμαρισμένο εργαζόμενο, τη μαμά με το μωρό, τον μοναχό με το πορτοκαλί ένδυμα, τον αλαφιασμένο φοιτητή, τον μεροκαματιάρη μικροέμπορο, εσένα και εμένα σε συνταξιδιώτες στις ίδιες διαδρομές.